Bài gốc | Odaily星球日报(@OdailyChina)
Tác giả | Ding Dang(@XiaMiPP)
Trong chuỗi công nghiệp stablecoin, Circle và Stripe từng là một cặp đôi đối tác với sự phân công rất rõ ràng.
Circle chịu trách nhiệm ánh xạ USD từ thế giới thực lên chuỗi, đúc thành stablecoin USDC; Stripe thông qua mạng lưới thanh toán trải rộng khắp internet toàn cầu, giúp những đồng USD kỹ thuật số này lưu thông trong các kịch bản thương mại thực tế. Một bên chịu trách nhiệm tạo ra tiền, một bên chịu trách nhiệm để tiền lưu thông. Cặp đồng minh này trong vài năm qua gần như là sự bổ sung tự nhiên.
Nhưng hai sự kiện xảy ra gần đây, khi đặt cạnh nhau, khiến người ta có một cảm giác tinh tế: hai công ty này, dường như đang dần tiến về cùng một nơi.
Ngày 11 tháng 2, Stripe thông báo ra mắt tính năng thanh toán x402 trên Base. Tính năng này cho phép các nhà phát triển sử dụng USDC để trực tiếp thu phí từ các tác nhân AI, stablecoin không còn chỉ là công cụ định giá trên các sàn giao dịch, trong làn sóng AI Agent, nó sẽ trở thành phương tiện giao dịch giữa các máy móc.
Cùng tuần đó, Bridge, công ty con về cơ sở hạ tầng stablecoin của Stripe, nhận được phê chuẩn sơ bộ giấy phép ngân hàng ủy thác từ Cục Kiểm soát Tiền tệ Hoa Kỳ (OCC). Điều này có nghĩa là Bridge có khả năng với tư cách là một tổ chức tài chính được giám sát, bắt đầu thúc đẩy các nghiệp vụ như phát hành stablecoin, lưu ký và quản lý dự trữ.
Một mặt, Stripe đang sử dụng USDC để xây dựng các kịch bản thanh toán mới; mặt khác, họ lại đang xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính stablecoin cho riêng mình.
Chuỗi công nghiệp stablecoin thời kỳ cũ
Nếu mổ xẻ thế giới stablecoin, chuỗi công nghiệp thực ra không phức tạp.
Tầng dưới cùng là tầng phát hành. Các tổ chức như Circle chịu trách nhiệm ánh xạ dự trữ USD từ thế giới thực lên chuỗi, đúc thành stablecoin, ví dụ như USDC. Lên trên một tầng nữa là tầng thanh toán bù trừ, do mạng lưới blockchain đảm nhận vai trò ghi sổ và thanh toán bù trừ tiền. Tiếp tục đi lên, thì là tầng thanh toán. Cơ sở hạ tầng thanh toán internet như Stripe, nhúng stablecoin vào các giao dịch thương mại thực, giúp tiền trên chuỗi có thể đi vào các kịch bản như thương mại điện tử, SaaS hoặc thương mại xuyên biên giới. Trên cùng là tầng ứng dụng. Từ DeFi đến thanh toán AI Agent, các hoạt động tài chính cụ thể diễn ra ở đây.
Khi stablecoin chỉ là công cụ của thị trường crypto, những người tham gia trong chuỗi công nghiệp này luôn làm đúng chức trách của mình: Bên phát hành chịu trách nhiệm "đúc tiền", nền tảng thanh toán chịu trách nhiệm "thu tiền", blockchain chịu trách nhiệm thanh toán bù trừ, còn các nhà phát triển thì tập trung vào kịch bản ứng dụng.
Từ năm 2014, Stripe đã từng là một trong những bộ xử lý thanh toán chính thống đầu tiên hỗ trợ thanh toán bằng Bitcoin. Tuy nhiên, do biến động giá Bitcoin quá lớn, thời gian xác nhận giao dịch quá dài và phí giao dịch không thể dự đoán trước, nỗ lực kinh doanh này cuối cùng đã thu hẹp một cách đáng tiếc vào năm 2018. Bitcoin giống một tài sản đầu cơ hơn là một loại tiền tệ phù hợp cho thanh toán internet.
Sự xuất hiện của stablecoin đã lấp đầy khoảng trống này một cách vừa vặn. Tính ổn định giá, khả năng lập trình và khả năng thanh toán bù trừ trên chuỗi của USDC khiến nó tiến gần hơn đến "loại tiền tệ nguyên bản trên internet" lý tưởng của Stripe. Năm 2022, Stripe một lần nữa tiến vào lĩnh vực crypto và lựa chọn hỗ trợ thanh toán bằng USDC. Bước đi này không chỉ đưa stablecoin trở lại hệ thống thanh toán chính thống, mà trên thực tế cũng thúc đẩy quy mô lưu thông của USDC tăng trưởng nhanh chóng, vốn hóa lưu thông của nó từng vượt 550 tỷ USD.
Trong mối quan hệ hợp tác như vậy, Circle cung cấp USD kỹ thuật số ổn định, Stripe cung cấp mạng lưới thanh toán toàn cầu, cả hai cùng thúc đẩy USDC từ một công cụ giao dịch crypto, dần trưởng thành thành một thị trường có quy mô gần 700 tỷ USD.
Dữ liệu trên chuỗi cũng chứng minh hiệu ứng quy mô do sự phối hợp này mang lại. Theo số liệu từ Artemis, quy mô số lượng giao dịch trên chuỗi của USDC trong tháng 1 vượt 8,4 nghìn tỷ, trong khi tổng quy mô số lượng giao dịch trên chuỗi của thị trường stablecoin là 10 nghìn tỷ. Nghĩa là, về mặt số lượng giao dịch, USDC chiếm 84% thị phần tổng thể thị trường.
Đồng thời, môi trường quản lý bên ngoài cũng có những thay đổi lớn. Với sự ra đời chính thức của "Đạo luật GENIUS", stablecoin - thí nghiệm tài chính từng hoạt động trong vùng xám của quản lý, đang dần được đưa vào quỹ đạo của hệ thống tài chính hợp pháp. Hiện nay, quy mô thị trường stablecoin đã vượt 3000 tỷ USD. Trong tương lai, quy mô mà thị trường này mang theo có thể là một mạng lưới tài chính cấp độ nghìn tỷ USD.
Stablecoin không còn là công cụ nội bộ của thị trường crypto, mà bắt đầu được coi là một phần của cơ sở hạ tầng tài chính thế hệ tiếp theo. Khi một thị trường phát triển từ công cụ crypto trở thành cơ sở hạ tầng tài chính, logic ngành công nghiệp thường cũng sẽ thay đổi theo.
Khi stablecoin trở thành cơ sở hạ tầng
Trong bất kỳ hệ thống tài chính nào, lợi nhuận ổn định thực sự thường không đến từ một mắt xích đơn lẻ, mà đến từ việc kiểm soát các nút then chốt. Ai có thể kiểm soát quỹ đạo lưu chuyển tiền, người đó có thể định nghĩa quy tắc.
Nếu stablecoin chỉ là tài sản cơ sở, còn cổng vào thanh toán, công cụ dành cho nhà phát triển và kịch bản thương mại đều nằm trong tay các nền tảng khác, thì lợi nhuận mà bên phát hành cuối cùng có thể thu được thực ra rất hạn chế. Ngược lại, nếu nắm giữ mạng lưới thanh toán hoặc hệ thống thanh toán bù trừ, thì có thể liên tục thu được giá trị ở mọi khâu trong dòng chảy tiền.
Vì vậy, khi stablecoin bắt đầu chuyển từ một tài sản crypto thành cơ sở hạ tầng tài chính, một xu hướng gần như không thể tránh khỏi bắt đầu xuất hiện: các vai trò công nghiệp vốn phân tán ở các tầng khác nhau, bắt đầu cố gắng mở rộng lên xuống, đưa nhiều khâu hơn vào hệ thống của mình.
Trong lịch sử tài chính, quá trình như vậy không xa lạ. Từ hệ thống ngân hàng đến mạng lưới thẻ tín dụng, rồi đến nền tảng thanh toán internet, hệ thống tài chính trưởng thành cuối cùng thường trải qua giai đoạn tương tự - từ vai trò phân tán, dần đi đến cấu trúc tích hợp.
Ngày nay, làn gió tích hợp ngành công nghiệp này cũng bắt đầu thổi vào thế giới stablecoin.
Nếu coi chuỗi công nghiệp stablecoin là một cấu trúc dọc, thì vài năm qua, Circle và Stripe lần lượt đứng ở hai đầu của chuỗi này. Còn bây giờ, họ đang di chuyển về phía trung tâm.
Circle: Không muốn chỉ làm "máy in tiền"
Trong hệ sinh thái trên chuỗi, hiệu suất lưu thông và tần suất sử dụng của USDC từ lâu đã không thể xem thường. Trong báo cáo mới nhất về dòng chảy stablecoin, tốc độ lưu thông của USDC gần như gấp 5 lần USDT.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào việc phát hành stablecoin, bản thân nó không phải là một mô hình kinh doanh đặc biệt giàu trí tưởng tượng.
Nguồn thu nhập chính của bên phát hành stablecoin, đại khái chia làm hai phần: một là lợi tức do tài sản dự trữ tạo ra, hai là các loại phí liên quan phát sinh trong quá trình phát hành và mua lại stablecoin. Nhưng khi quy mô stablecoin không ngừng mở rộng, phần lợi nhuận này thường còn cần chia sẻ với các đối tác trong hệ sinh thái. Ví dụ, với tư cách là một trong những kênh phân phối quan trọng nhất của USDC, Coinbase mỗi năm thu được gần 1 tỷ USD lợi nhuận chia sẻ từ hệ thống USDC. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi bên phát hành đảm nhận vai trò "đúc tiền" cốt lõi nhất trong hệ thống stablecoin, không gian lợi nhuận thực tế có thể chi phối của họ vẫn bị hạn chế bởi cấu trúc hệ sinh thái.
Điều này cũng giải thích tại sao chiến lược của Circle trong hai năm qua bắt đầu hướng rõ ràng về tầng ứng dụng: họ không còn thỏa mãn với việc chỉ phát hành stablecoin, mà đang cố gắng xây dựng một mạng lưới thanh toán stablecoin hoàn chỉnh.
Từ thông tin công khai hiện tại, bố cục của Circle ở tầng ứng dụng đại khái chia làm ba bước.
Bước một, blockchain L1 Arc được thiết kế cho doanh nghiệp. Ở tầng ứng dụng, nó đóng vai trò "tầng điều phối", giúp các nhà phát triển xây dựng các ứng dụng thanh toán, thanh toán bù trừ. Arc ra mắt testnet vào tháng 10 năm 2025, đã thu hút 100+ công ty tham gia, xử lý hơn 166 triệu giao dịch, kế hoạch mainnet ra mắt trong năm 2026.
Bước hai, lấy USDC làm cốt lõi, thông qua giao thức truyền tải đa chuỗi (CCTP) và công cụ gateway, giải quyết sự phân mảnh thanh khoản. Ở tầng ứng dụng, giúp doanh nghiệp chuyển USDC từ đa chuỗi về thống nhất tại Arc và CPN, thực hiện phân phối liền mạch và xây dựng ứng dụng.
Bước ba, cũng là sản phẩm tầng ứng dụng cốt lõi của Circle CPN (Circle Payments Network). Ra mắt vào tháng 5 năm 2025, là một mạng lưới điều phối thanh toán "tiêu chuẩn mở", được thiết kế riêng cho thanh toán có thể lập trình, tuân thủ và có thể kiểm toán. Cho đến nay, đã có 55 tổ chức tài chính đăng ký, thêm 74 tổ chức tài chính khác đang được xem xét tư cách.
Bố cục này khiến Circle đang từ một bên phát hành stablecoin đơn thuần, dần xây dựng lên một hệ thống cơ sở hạ tầng ứng dụng hoàn chỉnh có thể chứa đựng dòng chảy tiền.
Stripe: "Quầy thu ngân" cũng muốn nắm quỹ đạo
Stripe thì ở đầu kia của hệ thống stablecoin. Là một trong những cơ sở hạ tầng thanh toán internet quan trọng nhất toàn cầu, Stripe nắm giữ cổng vào thương gia khổng lồ. Năm 2025, tổng lượng thanh toán xử lý trên nền tảng Stripe đã đạt 1,9 nghìn tỷ USD, tăng 34% so với cùng kỳ, tương đương khoảng 1,6% GDP toàn cầu. Từ Shopify đến Amazon, hệ thống thanh toán của một lượng lớn thương gia internet đều được xây dựng trên cơ sở hạ tầng của Stripe. Theo một nghĩa nào đó, Stripe không sản xuất tiền tệ, nhưng nó kiểm soát cổng vào lưu chuyển tiền tệ.
Nhưng nếu trong tương lai bên phát hành stablecoin và mạng lưới blockchain cùng nắm giữ tầng thanh toán bù trừ, thì nền tảng thanh toán có thể bị nén thành một nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật đơn thuần.
Đây cũng là lý do tại sao Stripe trong vài năm gần đây bắt đầu bố trí hệ thống lên xuống chuỗi công nghiệp.
Tháng 2 năm 2025, Stripe hoàn thành việc mua lại nền tảng cơ sở hạ tầng stablecoin Bridge với giá 1,1 tỷ USD. Cuối cùng, vào ngày 12 tháng 2 năm nay, Bridge nhận được phê chuẩn có điều kiện từ OCC, đây là mắt xích then chốt nhất để Stripe làm cơ sở hạ tầng.
Đồng thời, Stripe còn cùng với Paradigm ấp nở public chain L1 Tempo, hy vọng xây dựng một chuỗi thanh toán bù trừ chuyên cho internet tài chính. Testnet công cộng đã ra mắt vào tháng 12 năm 2025, kế hoạch mainnet ra mắt trong năm 2026.
Ngoài ra, Stripe còn mua lại công ty cơ sở hạ tầng ví Privy vào năm 2025, cung cấp hệ thống ví nhúng và danh tính cho người dùng, từ đó hạ thấp ngưỡng vào hệ thống tài chính trên chuỗi của người dùng.
Nếu đặt những động thái này cùng nhau, sẽ thấy một xu hướng rất rõ ràng: Stripe đang mở rộng từ cổng vào thanh toán xuống dưới, cố gắng nắm giữ quỹ đạo tầng dưới mà stablecoin vận hành.
Hai công ty gặp nhau ở giữa chuỗi công nghiệp
Circle đang mở rộng từ tầng phát hành lên tầng ứng dụng, còn Stripe thì đang chìm từ tầng thanh toán xuống cơ sở hạ tầng. Khi hai con đường cùng di chuyển về phía trung tâm chuỗi công nghiệp, ranh giới vốn rõ ràng cũng bắt đầu chồng chéo lên nhau một cách không thể tránh khỏi.
Trong bối cảnh lớn về cấu trúc lại ngành công nghiệp stablecoin, nó giống như một lời nhắc nhở: cạnh tranh stablecoin, không còn chỉ là "ai phát hành nhiều token hơn". Vấn đề thực sự quan trọng trong tương lai, có thể là - ai kiểm soát quỹ đạo lưu chuyển của stablecoin.
Khi phát hành, thanh toán bù trừ, thanh toán và ứng dụng dần được tích hợp lại, cuộc cạnh tranh trong thế giới stablecoin cũng sẽ chuyển từ "quy mô tài sản" sang "mạng lưới tài chính". Và trên đường đua mới này, Circle và Stripe - cặp đồng minh từng bổ sung cao độ, đã bắt đầu gặp nhau ở giữa chuỗi công nghiệp.
Câu chuyện stablecoin, cũng đang từ một thí nghiệm ngành crypto, trở thành một lần xây dựng lại mạng lưới tài chính.
Đọc thêm
《Báo cáo mới nhất về stablecoin: Phân bố và dòng chảy thực tế đáng quan tâm hơn nhiều so với nguồn cung》
《Đằng sau sự phục hồi mạnh mẽ của cổ phiếu Circle: AI, thị trường dự đoán và sự áp dụng của tổ chức》
