Khi toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa vẫn đang run rẩy trong giá lạnh mùa đông, khi vô số tổ chức VC chọn cách đứng ngoài quan sát, a16z - cái được mệnh danh là "quỹ đầu tư mạo hiểm điên cuồng nhất Thung lũng Silicon" - lại một lần nữa giơ súng lên săn mồi.

Theo tạp chí Fortune, a16z crypto đang gây quỹ khoảng 2 tỷ USD cho quỹ thứ năm của mình, dự kiến hoàn thành vào nửa đầu năm 2026. Con số này dù chỉ bằng một nửa so với "con quái vật" 4,5 tỷ USD vào năm 2022, nhưng trong bối cảnh thị trường hiện tại, vẫn đủ để khiến cả ngành phải ngoái nhìn. Dragonfly, một VC cũng có vai trò quan trọng không kém trong ngành Web3, đã công bố quỹ thứ tư vào ngày 17 tháng 2 với quy mô chỉ 650 triệu USD.

Phong cách đầu tư của a16z trong ngành Web3 là độc nhất vô nhị và họ gần như đã đặt cược trước vào tất cả các lĩnh vực nóng. Theo báo cáo của tạp chí Fortune, kế hoạch gây quỹ lần này của a16z rất gấp gáp, không chỉ có khung thời gian chỉ còn 3 tháng mà còn chỉ đầu tư vào các dự án liên quan đến blockchain.

Chúng ta không khỏi thắc mắc: Rốt cuộc họ đã nhìn thấy điều gì?

Cuộc cách mạng VC của hai lập trình viên

Để hiểu lựa chọn của a16z hôm nay, chúng ta phải quay lại mùa đông năm 2009.

Bóng ma khủng hoảng tài chính vẫn chưa tan, không khí ở Thung lũng Silicon ngập tràn sự bi quan. Hai nhà kỹ thuật đã tự do tài chính, Marc Andreessen và Ben Horowitz, lại quyết định thành lập một công ty đầu tư mạo hiểm vào thời điểm tồi tệ nhất này. Quỹ đầu tiên của họ nhắm mục tiêu 300 triệu USD, hai người tự đóng góp 15 triệu.

Giới VC lúc đó nghĩ sao? "Đó là một ý tưởng ngu ngốc, tuyệt đối không nên làm." Đó là đánh giá của đồng nghiệp mà Ben Horowitz sau này nhớ lại.

Ngoài việc bị cho rằng quy mô 300 triệu là quá mạo hiểm, bản ghi nhớ gây quỹ của a16z còn viết một câu khiến các đồng nghiệp cười vỡ bụng: "Chúng tôi tin rằng nhân tài công nghệ là nguồn lực số một, do đó sẽ xây dựng đội ngũ nền tảng để phục vụ những người sáng lập." Các đồng nghiệp thời đó cho rằng hành động này sẽ làm tăng chi phí và kéo lợi nhuận đi xuống, đồng thời vi phạm nguyên tắc sắt đá của VC truyền thống là "ít mà tinh".

Ngày nay, hầu hết các VC chủ lưu đều đang sao chép "ý tưởng ngu ngốc" này, và đây chính là gen của a16z: Dám nói "Có" khi người khác nói "Không".

Năm 2009, a16z dùng 65 triệu USD tham gia mua lại Skype. Lúc đó eBay đang kiện các nhà sáng lập Skype về bằng sáng chế, mọi người đều nói rủi ro quá lớn. Kết quả là chưa đầy hai năm, Microsoft đã mua lại với giá 8,5 tỷ USD.

Năm 2010, đối tác Benchmark Matt Cohler chế nhạo việc a16z mua cổ phần của Facebook, Twitter trên thị trường thứ cấp là "buôn bán hợp đồng tương lai thịt lợn". Kết quả thì sao? Groupon IPO 17,8 tỷ USD, Facebook IPO 104 tỷ USD, Twitter IPO 31 tỷ USD.

Năm 2015, phóng viên tờ New Yorker chuyển lời chất vấn của đồng nghiệp: a16z muốn lợi nhuận của bốn quỹ đầu tiên đạt 5-10 lần, tổng giá trị danh mục đầu tư cần đạt hàng nghìn tỷ USD. Marc Andreessen đã làm một cử chỉ khinh thường: "Nói nhảm. Chúng tôi muốn săn voi, đuổi theo những thứ lớn!"

Ngày nay, tổng giá trị danh mục đầu tư của bốn quỹ đầu tiên của a16z đã đạt 8530 tỷ USD, vượt xa ngưỡng ban đầu. "Săn voi" (hunting elephants) sau này đã trở thành một trò đùa kinh điển trong ngành VC, hai nhà sáng lập của a16z cũng không ngừng dùng trải nghiệm của mình để truyền cảm hứng cho các doanh nhân: Những thứ thực sự đổi mới ban đầu thường trông rất ngu ngốc (stupid).

Đó là khứu giác của thợ săn voi.

Bố trí sớm vào làn đường tiền mã hóa

Năm 2013, khi hầu hết mọi người vẫn coi Bitcoin là "đồ chơi của dân geek", a16z đã dẫn đầu vòng tài trợ Series B cho Coinbase. Lúc đó, Ethereum thậm chí còn chưa ra đời.

Tám năm sau, Coinbase lên sàn Nasdaq, vốn hóa từng đạt 85,8 tỷ USD. a16z thu về 4,4 tỷ USD và đến nay vẫn nắm giữ 7% cổ phần.

Đây không phải là may mắn, mà là sự đi trước.

Năm 2018, thị trường tiền mã hóa trải qua đợt bear market lớn đầu tiên, Bitcoin từ gần 20.000 USD giảm xuống còn hơn 3.000 USD. Đúng lúc này, a16z chính thức ra mắt quỹ tiền mã hóa đầu tiên Crypto Fund I, quy mô 300 triệu USD.

Cũng với 300 triệu USD đó, lần này không còn ai chất vấn sự mạo hiểm và mô hình của họ nữa, và những lựa chọn của quỹ này cũng đủ để khiến những người nghi ngờ Web3 phải im miệng. Trong khoảng thời gian từ 2018 đến 2021, các dự án được quỹ tiền mã hóa của a16z đầu tư bao gồm: MakerDAO (nay là Sky), Compound, Uniswap, Solana, Avalanche, NEAR, dYdX, Dapper Labs, OpenSea, Axie Infinity.

Theo dữ liệu từ DefiLlama, TVL của ba dự án DeFi là Sky, Compound, Uniswap vượt quá 11,4 tỷ USD, chiếm gần 12% TVL của tất cả các dự án DeFi. Dù nhiều cái tên chúng ta quen thuộc cách đây bốn năm năm đã chìm vào hư vô, nhưng bạn không thể phủ nhận sự huy hoàng một thời của chúng vẫn đang ảnh hưởng đến thế giới Web3 ngày nay.

Giá trị nắm giữ của quỹ đầu tiên vào cuối năm 2021 đã tăng gấp 11 lần so với số tiền gây quỹ ban đầu, trở thành một trong những quỹ hoạt động tốt nhất của a16z. Ngay cả khi giảm 40% vào năm 2022, các nhà đầu tư vẫn thu được lợi nhuận khổng.

Thành công của Crypto Fund I đã biến a16z thành tâm điểm chú ý trong giới VC tiền mã hóa. Năm 2020, quỹ thứ hai 515 triệu USD. Năm 2021, quỹ thứ ba 2,2 tỷ USD. Năm 2022, quỹ thứ tư 4,5 tỷ USD. Tổng cộng hơn 7,6 tỷ USD đạn dược đã biến a16z trở thành tổ chức đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa lớn nhất thế giới. Optimism, LayerZero, Lido, EigenLayer, những dự án đầu tư sau này cũng gần như trở thành đầu tàu của các làn đường khác nhau.

Tất nhiên, a16z cũng "đuổi trend", cũng có những sai lầm đầu tư. Trong cuộc chiến thị trường dự đoán, a16z cũng chọn đặt cược nặng vào Kalshi; các khoản đầu tư vào Celo, Chia, Dfinity, Farcaster nhìn lại có một số sai sót trong đánh giá.

Trong chu kỳ này, a16z có thái độ khá tiêu cực với inscription, Meme, những "coin VC" trị giá hàng chục triệu, hàng trăm triệu USD của họ đã gặp phải thất bại thảm hại chưa từng có. Nhưng L2, LSD & restaking, khả năng tương tác (interoperability) có thể nói là những câu chuyện "Web3 Native" hiếm hoi, và thực sự đã bị a16z thu tóm hết.

Bạn có thể nói họ có sự kiêu ngạo của chủ nghĩa tinh hoa, nhưng khó có thể nói họ kém cỏi.

Cuộc sống hai mặt của "công ty truyền thông"

a16z, người gần như khoác áo hoàng bào trong lĩnh vực Web3, những tranh cãi chưa bao giờ ngừng.

Năm 2015, cựu đối tác a16z Benedict Evans từng nói đùa: a16z là một công ty truyền thông kiếm tiền thông qua đầu tư mạo hiểm. Câu nói này sau đó đã trở thành trích dẫn kinh điển để giới trong và ngoài ngành chê bai a16z.

Năm 2021, a16z ra mắt Future.com, một nền tảng truyền thông tập trung, cố gắng xây dựng "đế chế nội dung" trong lĩnh vực công nghệ. Tuy nhiên, dự án này đã đóng cửa sau 18 tháng vận hành. Thất bại của Future.com không khiến a16z từ bỏ chiến lược truyền thông. Ngược lại, họ điều chỉnh hướng đi - từ xây dựng nền tảng truyền thông tập trung, chuyển sang xây dựng "hệ sinh thái truyền thông" phi tập trung.

Tháng 4 năm 2025, a16z mua lại mạng lưới podcast Turpentine của Erik Torenberg. Đây là một giao dịch mua lại + tuyển dụng nhân tài điển hình, a16z mua lại Turpentine để mở rộng hoạt động truyền thông và mạng lưới, Erik Torenberg thì gia nhập a16z, phụ trách đầu tư và lãnh đạo đội ngũ truyền thông. 7 tháng sau, a16z chính thức ra mắt a16z New Media.

Trong bài viết trên trang web chính thức "What is New Media?", a16z cho biết mục tiêu của đội ngũ "truyền thông mới" là xây dựng hoạt động truyền thông turnkey media operation (vận hành truyền thông tức thì) tốt nhất trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm, giúp những người sáng lập công ty trong danh mục đầu tư chiến thắng cuộc chiến tường thuật, quan trọng hơn là, bỏ qua truyền thông truyền thống.

Trong thời đại AI, rào cản phát triển sản phẩm gần như giảm xuống 0, nhưng khả năng kể chuyện lại được nâng cao mức ưu tiên một cách bất ngờ. Anthropic, OpenAI, Netflix, Microsoft và các gã khổng lồ khác mở rộng mạnh mẽ các đội comms/storytelling. Nếu gần đây bạn thường xuyên lướt mạng xã hội và thấy quan điểm không dùng AI bạn sẽ bị đào thải, chắc chắn có một số xuất phát từ những công ty AI này.

Xét cho cùng, trong một thời đại mà sản phẩm có thể được tạo ra trong vài giờ, chỉ những ai có thể kể chuyện để bán sản phẩm và dịch vụ mới có thể tồn tại.

Người viết từng nghe nhiều người phàn nàn về a16z, cho rằng họ không có thực lực, nhiều lúc chỉ là giúp các công ty đầu tư kể chuyện, chờ người tiếp quản vào sân. Giờ đây, khả năng kể chuyện đó đã trở thành mặt hàng khan hiếm trong thời đại AI. Có lẽ bản thân việc a16z luôn nhìn thấy xu hướng trước thời đại cũng là câu chuyện do chính a16z kể, nhưng người viết gần đây đã nghe một câu chuyện rất thú vị:

a16z là một VC thân thiện với dân nerds (mọt sách), họ rất sẵn lòng tìm kiếm những người vì không có kỹ năng xã hội nên tài năng không được trọng dụng, những người này thường ăn nói vụng về, nhưng có rất nhiều ý tưởng bay bổng, những ý tưởng này trong mắt đa số hầu như không thể thực hiện được, hoặc trái ngược với nhận thức chủ lưu hiện tại. Những điểm yếu của họ khiến họ khó nổi bật trong thử thách nhân tính, nhưng a16z đã tìm thấy họ và tập hợp họ lại với nhau.

Khi những người cùng loại tụ tập với nhau, họ tạo ra phản ứng hóa học dữ dội, khiến cho sự độc đáo của a16z thu về lợi nhuận phong phú.

Lý do rất đơn giản: Những người này không cần phải đối mặt trực tiếp với cuộc chiến thương trường phức tạp, mà đóng vai quân sư đằng sau các tướng lĩnh xung trận. Tầm nhìn sâu rộng và cái đầu lạnh lùng luôn giúp họ tìm ra lối đi khác. Quan trọng hơn, ở đây không có ai ngay từ đầu đã phủ định một ý tưởng kỳ lạ, bởi vì có lẽ người ngoài sẽ cho rằng họ điên, nhưng những người trong đội ngũ đều biết, đây có thể là câu trả lời tốt nhất duy nhất.

2 tỷ USD sẽ chảy về đâu?

Từ tháng 10 năm 2024, thị trường tiền mã hóa đã trải qua một đợt điều chỉnh mạnh, tổng vốn hóa thị trường bốc hơi hơn 2.000 tỷ USD. Trong môi trường như vậy, nhiều VC tiền mã hóa đã chọn cách thu hẹp chiến tuyến.

Nhưng lựa chọn của a16z là: Tăng mã lực ngược xu thế.

Chris Dixon đã nhiều lần tuyên bố, a16z crypto nắm giữ 95% tài sản cho đến nay so với lịch sử đầu tư. Họ cho rằng, trong đầu tư mạo hiểm, bán quá sớm tài sản chất lượng là quyết định tồi tệ nhất. Dixon coi blockchain là cơ sở hạ tầng tiếp theo của Internet, cho rằng ngành công nghiệp tiền mã hóa đang ở trong một "thời kỳ đặt nền móng" kéo dài, giống như bài báo về mạng neural năm 1943 đối với AI ngày nay, sự phổ cập hóa thực sự cần sự chuẩn bị trong hàng chục năm.

"Chúng tôi đang suy nghĩ với thước đo thời gian là thế kỷ." Đối tác a16z Katherine Boyle nói như vậy.

Từ góc độ này, sự trầm lắng của thị trường hiện tại là thời cơ tốt nhất để bố trí. Định giá hợp lý hơn, các dự án chất lượng dễ tiếp cận hơn, cạnh tranh cũng tương đối ít hơn. Quan trọng hơn, a16z có thể đã nhìn thấy làn đường sắp bùng nổ tiếp theo.

Báo cáo của tạp chí Fortune đề cập đến một số điểm then chốt, ví dụ a16z không muốn thời gian gây quỹ quá dài, và chỉ đầu tư vào các dự án liên quan đến blockchain.

Chúng ta có thể phỏng đoán thô một số thông tin đằng sau đó: a16z đã nhìn thấy một số xu hướng mới, muốn nhanh chóng bố trí, nhưng vài tỷ USD là không đủ, cần ít nhất 20 tỷ.

Nhiều người đoán họ sẽ đầu tư vào stablecoin, token hóa RWA, thanh toán, Crypto+AI, v.v... những làn đường nóng mà chúng ta quen thuộc. Nhưng người viết muốn nói, họ chắc chắn đã nhìn thấy một số thứ khác biệt, tiếc là, chúng ta hiện vẫn chưa biết.

Dù không nói rõ, nhưng Chris Dixon đã tiết lộ một số manh mối trong bài đăng Twitter ngày 7 tháng 2:

Chúng tôi dự đoán ứng dụng tài chính sẽ chạy thông suốt đầu tiên, nên đã đầu tư vào Coinbase, MakerDAO, Compound, Uniswap và Morpho, nhưng ứng dụng phi tài chính sớm muộn gì cũng đuổi kịp;

Ứng dụng tài chính trở thành đầu tiên không phải ngẫu nhiên, mà là một vấn đề trình tự cơ bản, chỉ khi có đủ người tham gia thì ứng dụng mới sẽ xuất hiện;

Việc thiếu hụt quản lý và lập pháp lâu dài trong lĩnh vực Crypto đã khiến ngành đi sai hướng, một khi quản lý được thực thi, tiền tốt sẽ đuổi tiền xấu;

Chính những năm tháng hỗn loạn đó đã tạo nên sự huy hoàng cuối cùng, Internet và AI cũng không ngoại lệ.

Có lẽ a16z đã nhìn thấy một hoặc một loạt làn đường mới đầy tiềm năng, có lẽ 20 tỷ USD này sẽ không đầu tư vào làn đường mới, mà có thể tiếp tục đầu tư vào những dự án chúng ta nghĩ đã chết, có thể giống như thời kỳ đầu của a16z, điên cuồng thu thập chip trên thị trường thứ cấp.

a16z vẫn ở đó, họ tiếp tục làm những việc mà nhiều người không hiểu. Nhưng bạn trước màn hình, lần này bạn có còn chọn tin tưởng không?

Tin vào sức mạnh của niềm tin

Rốt cuộc a16z là người truyền bá Web3, hay là kẻ thu hoạch tinh vi?

Câu hỏi này có lẽ không có đáp án tiêu chuẩn.

Xét từ một góc độ nào đó, a16z thực sự đã thu về lợi nhuận khổng lồ từ sự trỗi dậy của ngành công nghiệp tiền mã hóa. Chỉ riêng khoản đầu tư vào Coinbase đã mang lại cho họ hơn 7 tỷ USD lợi nhuận. Nhưng từ một góc độ khác, nếu không có những tổ chức như a16z đặt cược sớm, nếu không có họ dùng tiền thật hỗ trợ những doanh nhân điên rồ tưởng chừng như vậy, liệu ngành Web3 có thể phát triển đến quy mô ngày nay?

Dịch vụ sau đầu tư của họ đã giúp vô số công ty khởi nghiệp vượt qua thời khắc khó khăn nhất. Vận động hành lang chính sách của họ đã tranh thủ môi trường quản lý thân thiện hơn cho ngành. Đầu ra nội dung của họ đã giáo dục thế hệ này sang thế hệ khác các doanh nhân và nhà phát triển.

Trong chu kỳ không điển hình này, chúng ta đã thấy thị trường chống đối VC. a16z cũng từng sử dụng lượng dự trữ UNI khổng lồ, muốn biến LayerZero thành lựa chọn khả năng tương tác chuỗi chéo của Uniswap, nhưng thị trường dường như chỉ để chống lại VC mà tụ cát thành tháp, đưa Wormhole lên.

Vào cuối năm 2021, Musk chế nhạo trên X "Có ai trong các bạn nhìn thấy Web3 chưa? Sao tôi tìm mãi không thấy?" Jack Dorsey trả lời một cách mỉa mai: "Nó có thể ở đâu đó giữa A và Z."

Nhìn lại ngày nay, hai câu chế nhạo này trúng huyệt. Khái niệm Web4.0 đã được đưa ra, Web3 vẫn chưa nói rõ về bản thân. Nhiều đối tác Crypto VC lớn chọn rời đi, nhiều nhà sáng lập dự án Crypto chọn rút lui, nhiều nhà đầu tư bắt đầu quan tâm đến thị trường chứng khoán và hàng hóa.

a16z chọn tin vào Web3.

Người viết thực ra gần một hai năm nay thường có những khoảnh khắc dao động, nhưng mỗi khi những lúc khó khăn đó, tôi đều nhớ lại canh thịt gà nhiều người thành đạt trong thương trường nấu: Hãy quan tâm những người thông minh nhất thế giới đang làm gì, làm theo họ là đúng.

Bây giờ nhóm người thông minh nhất thế giới chắc chắn đang làm AI, nhưng vẫn có một bộ phận người này tiếp tục công khai kiên trì crypto. Người viết và các bạn cũng không nhìn thấy tiềm lực và hy vọng rõ ràng đặc biệt, chúng ta dường như cũng không có khả năng nhìn thấy tương lai, điều chúng ta có thể làm, là khi quỹ mới 2 tỷ USD đó bắt đầu triển khai, hãy theo sát các dự án mà quỹ đầu tư.

Xét cho cùng, trong 15 năm qua, "thợ săn voi" này đã chứng minh một điều: Khi người khác còn đang tranh cãi voi có tồn tại hay không, họ đã bóp cò.