Tác giả: Raoul Pal, Đồng sáng lập kiêm CEO Real Vision
Tiêu đề gốc: "Where Crypto Fits in the Exponential Age"
Biên dịch: Hồ Thao, ChainCatcher
Bây giờ hãy lướt qua dòng thông tin của bạn, bạn sẽ thấy bầu không khí ảm đạm. Chu kỳ đã kết thúc, tiền mã hóa đã chết, mô hình chu kỳ bốn năm đã sụp đổ, tất cả những người khuyên bạn mua đều sai. Diễn biến giá cả trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng của mọi người, và khi giá cả khiến người ta không hiểu nổi, họ sẽ trở nên bi quan. Tình huống này xảy ra lặp đi lặp lại.
Tôi đã xem bộ phim này vô số lần, kết cục đã được định đoạt từ lâu. Tôi đã lăn lộn trong lĩnh vực tiền mã hóa mười ba năm, hầu như phạm phải mọi sai lầm có thể. Vì vậy, trước khi tôi nói cho bạn biết tại sao tôi vẫn lạc quan về tiền mã hóa, hãy để tôi kể về cách tôi đã làm hỏng mọi thứ, bởi vì bài học thực sự ẩn chứa trong chính những sai lầm đó.
Tôi bắt đầu dấn thân vào Bitcoin vào năm 2013, khi giá là 200 đô la mỗi đồng. Nhưng việc mua vào bản thân nó không phải là trọng tâm. Trước khi tôi mua bất kỳ Bitcoin nào, tôi ngồi xuống và viết một báo cáo, báo cáo này sau đó trở thành báo cáo định giá vĩ mô đầu tiên trong lịch sử về Bitcoin.
Nhìn từ tiêu chuẩn ngày nay, phương pháp này rất thô sơ. Tôi áp dụng cách tính trữ lượng vàng trên mặt đất và dưới lòng đất (giống như đánh giá giá trị một loại hàng hóa) vào Bitcoin. Nếu Bitcoin cuối cùng trở thành tương đương với vàng, theo tính toán toán học, mỗi Bitcoin sẽ có giá trị một triệu đô la, trong khi giá vàng sẽ xấp xỉ như hiện tại.
Bài viết đó nhanh chóng lan truyền trong giới Thung lũng Silicon và tài chính, bởi vì trước đó chưa có ai xây dựng khung vĩ mô cho Bitcoin. Nó hoàn toàn không tồn tại. Và không chỉ viết bài này, tôi còn giới thiệu nó cho tất cả người đăng ký GMI của mình, bao gồm các quỹ phòng hộ và văn phòng gia đình. Vào năm 2013, việc giới thiệu Bitcoin cho những đối tượng này với giá 200 đô la không phải là một việc nhẹ nhàng.
Đây là luận điểm của tôi lúc đó, và tôi phải thừa nhận, tôi đã trả tiền để có được quyền công bố nó:
Nó có giá trị 200 đô la ngày hôm nay, tôi nghĩ nó có thể có giá trị 1 triệu đô la, ngay cả khi trừ đi 90% một cách bảo thủ do sự ngu ngốc của bản thân tôi hoặc sự không chắc chắn của thị trường, hãy tính rằng nó sẽ có giá trị 100.000 đô la trong vòng mười năm.
Kết quả chứng minh rằng ước tính của tôi về cơ bản là đúng. Chúng ta đã đến được đích.
Nhưng dự đoán đúng điểm đến và dự đoán đúng hành trình là hai việc hoàn toàn khác nhau.
Sự việc diễn ra như thế này. Tôi mua vào ở một mức giá tuyệt vời, nó tăng gấp đôi, rồi tăng gấp bốn lần, sau đó lao dốc 84%. Được rồi, tôi tự nhủ, đây là đầu tư dài hạn, tôi không làm gì cả. Sau đó, đến cuối năm 2017, nó lại bắt đầu tăng vọt, một ngày nọ tôi nhìn vào màn hình và thấy nó đã tăng lên một con số mà tôi không thể tin được. Vì vậy, tôi đã bán.
Tại sao? Vì sợ hãi, không chắc chắn và nghi ngờ (FUD). Làn sóng fork, những tiếng nói "đây chỉ là bong bóng", và giọng nói nhỏ đó nói với tôi rằng tôi là một anh hùng, đã hoàn thành cú nhảy 10 lần thành công, xứng đáng giành chiến thắng, rồi tôi lại đẩy mọi thứ trở lại.
Tôi đã bán. Sau đó nó lại tăng thêm 10 lần, và tôi đã không mua.
Tôi cố gắng giả vờ không cảm thấy mình là một kẻ ngốc hoàn toàn, nhưng thực tế tôi thực sự cảm thấy mình rất ngu ngốc.
Tình hình trở nên tồi tệ hơn, bởi vì khi thị trường chứng khoán lại lao dốc, tôi đã mua lại trong đại dịch COVID-19, và còn tự cho rằng việc mua vào hoảng loạn là thiên tài. Thực tế không phải vậy. Trước đó tôi bán ở mức hai nghìn đô la, sau đó lại mua vào ở mức tám chín nghìn đô la. Mua, bán khi giá lên cao, những giao dịch nhỏ có vẻ khéo léo xung quanh vị thế... Tất cả những điều đó đã khiến tôi tự cản trở chiến lược duy nhất hiệu quả.
Tôi đã tính toán một lần. Nếu lúc đó tôi không làm gì cả, số tiền 200.000 đô la ban đầu giờ nên có giá trị khoảng 100 triệu đô la. Đây là sức mạnh của lãi kép, và cũng chứng minh rằng tôi thực sự là một kẻ ngốc hoàn toàn. Tài sản đã phát huy tác dụng, còn tôi thì cứ làm hỏng nó.
Đây là bài học mà tôi đã phải trả giá bằng lợi nhuận tám con số:
Kéo rộng góc nhìn, loại bỏ tiếng ồn, nắm giữ. Người chết là khách hàng tốt nhất của bất kỳ công ty môi giới nào, bởi vì họ không chạm vào bất cứ thứ gì.
Đó là sự thú nhận của tôi. Bây giờ, tôi đã hiểu một số điều mà lúc đó tôi không hoàn toàn thấu hiểu.
Bitcoin chính là kho bạc
Những bài viết của tôi vài tuần trước về việc mất giá tiền tệ đều liên quan đến điều này. Thay đổi nhân khẩu học dẫn đến nợ tăng, nợ dẫn đến mất giá tiền tệ, và tiền mặt của bạn sẽ mất giá khoảng 8% mỗi năm so với tài sản dài hạn. Nếu bạn muốn hiểu cơ chế truyền dẫn đầy đủ, có thể xem lại bài viết trước đây của tôi thảo luận về việc mất giá tiền tệ. Nói một cách ngắn gọn, nắm giữ tiền mặt giống như nắm giữ một cục băng đang tan chảy, và điều hợp lý là sở hữu những thứ không thể in thêm.
Bitcoin là một trong những thứ thuần túy nhất trong số đó. Hai mươi mốt triệu đồng, tồn tại vĩnh viễn, không có bất kỳ ủy ban nào có thể bỏ phiếu quyết định có phát hành thêm hay không. Nó là loại tiền tệ khan hiếm nhất mà con người từng tạo ra. Nó là phương tiện lưu trữ giá trị, là kho bạc.
Nhưng dung lượng kho bạc là có hạn, hiểu rõ giới hạn trên này là rất quan trọng. Thị trường tiềm năng của Bitcoin là tổng số tiền tiết kiệm toàn cầu tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn. Bạn có thể hình dung nó như vàng trị giá khoảng 35 nghìn tỷ đô la, cộng với một phần các tài sản khác mà mọi người nắm giữ để bảo toàn giá trị. Mục tiêu của Bitcoin là theo thời gian, chiếm thị phần ngày càng lớn trong thị trường bể chứa này, và tôi nghĩ nó thực sự đã làm được. Đối thủ cạnh tranh thực sự duy nhất của nó là Zcash, đây là loại tiền mã hóa riêng tư dựa trên cùng triết lý, cuối cùng có thể chiếm 10% thị phần. Phần còn lại thuộc về Bitcoin.
Vậy là, kho bạc là có thật, nó hoạt động tốt, và sở hữu nó tuyệt đối là một tài sản cực kỳ tốt. Nhưng vấn đề là, kho bạc chỉ là một nửa câu chuyện, và chỉ là phần nhỏ hơn trong đó.
Nền kinh tế phát triển dựa trên nền tảng này.
Bitcoin không thể lập trình. Thiết kế ban đầu của nó là tập trung làm tốt một việc, ngoài ra không có mục đích nào khác. Các nền tảng hợp đồng thông minh thì hoàn toàn khác. Có rất nhiều nền tảng loại này, nhưng tôi ủng hộ ba nền tảng: Ethereum, Solana và Sui. Sai lầm lớn nhất mà mọi người mắc phải là gộp chúng với Bitcoin thành "tiền mã hóa", rồi hỏi đồng nào sẽ thắng.
Một điểm mà mọi người bỏ qua là, chúng thậm chí không cạnh tranh cho cùng một vị trí. Bitcoin giải quyết vấn đề lưu trữ, trong khi các nền tảng hợp đồng thông minh giải quyết vấn đề phối hợp.
Bài viết về khung "Thời đại hàm mũ (Exponential Age)" của tôi giải thích rằng, trí tuệ nhân tạo, robot, năng lượng và tiền mã hóa đang đồng thời bước vào giai đoạn dốc của đường cong phát triển riêng, nền kinh tế sắp ngừng vận hành dựa vào con người và chuyển sang vận hành bằng máy móc. Hàng tỷ tác nhân trí tuệ nhân tạo sẽ liên tục giao dịch, mua tài nguyên tính toán, thanh toán với nhau với tốc độ mà con người không thể theo kịp.
Bây giờ hãy đặt một câu hỏi hiển nhiên: Chúng giao dịch qua cái gì? Chắc chắn không phải hệ thống ngân hàng. Bạn không thể dựa vào các ngân hàng đại lý và các sở thanh toán bù trừ có thời gian thanh toán ba ngày, cuối tuần đóng cửa để vận hành nền kinh tế máy móc. Các tác nhân cần đường ray thanh toán có thể lập trình, tức thời và luôn hoạt động. Đây chính là vai trò của các nền tảng hợp đồng thông minh. Nó là lớp thanh toán cho nền kinh tế máy móc mà Thời đại hàm mũ mang lại.
Vì vậy, đây không phải là đặt cược vào một loại tiền mã hóa nào đó, mà là đặt cược vào cơ sở hạ tầng mà thế hệ kinh tế tiếp theo sẽ vận hành dựa trên. Loại token này không phải tiền tệ, mà là cổ phần của bạn trong mạng lưới này — lớp phối hợp của thời đại kỹ thuật số.
Điều này có nghĩa là bạn không thể định giá chúng theo cách bạn định giá Bitcoin, và càng không thể định giá chúng như một doanh nghiệp. Chúng không phải là một công ty, mà là một nền kinh tế, và giá trị của một nền kinh tế phụ thuộc vào lượng hoạt động bên trong nó.
Bây giờ hãy đặt hai thị trường tiềm năng này lên so sánh, bởi vì đây là cốt lõi của toàn bộ luận điểm.
Bitcoin đang nhắm đến khoản tiết kiệm toàn cầu. Khoản thưởng này có giá trị khoảng 35 nghìn tỷ đô la, tương đương vàng, rất đáng để sở hữu.
Các nền tảng hợp đồng thông minh giống như đường ray, cuối cùng sẽ hỗ trợ giao dịch bất động sản toàn cầu (khoảng 400 nghìn tỷ đô la), nợ toàn cầu (khoảng 325 nghìn tỷ đô la) và cổ phiếu toàn cầu (khoảng 125 nghìn tỷ đô la). Đây không chỉ là lợi ích lớn hơn, mà là một bước nhảy vọt về quy mô.
Vì vậy kết luận là hiển nhiên. Tổng giá trị của tất cả các nền tảng hợp đồng thông minh thành công cuối cùng sẽ gấp nhiều lần Bitcoin. Điều này không phải vì Bitcoin thất bại — nó không thất bại, nó hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình. Mà là bởi vì quy mô của hệ thống kinh tế được xây dựng trên kho bạc, lớn hơn nhiều so với bản thân kho bạc. Kho bạc chứa tiền tiết kiệm của bạn, còn đường ray thì chuyên chở toàn bộ hệ thống kinh tế.
Nhưng chúng chỉ là token tiện ích mà thôi.
Tôi có thể hiểu sự phản đối này, bởi vì đây là lý do bearish phổ biến nhất, đáng để xem xét nghiêm túc, chứ không phải bác bỏ một cách dễ dàng. Luận điểm này như sau: Bitcoin được thiết kế với mục đích bảo toàn giá trị, đó là toàn bộ mục đích của nó, vì vậy nó tích lũy giá trị như tiền tệ. Ethereum, Solana và Sui chỉ là công cụ tiện ích, là cơ sở hạ tầng tài chính, và cơ sở hạ tầng không tích lũy giá trị như tài sản tiền tệ thuần túy. Công nghệ tốt, nhưng giá trị đầu tư không cao.
Nhưng logic ngược lại cũng đúng. Phương tiện lưu trữ giá trị thuần túy bị giới hạn bởi quy mô bể tiết kiệm tìm kiếm đầu tư. Con số này lớn, nhưng giới hạn trên là cố định. Trong khi đó, giá trị của tài sản cơ sở hạ tầng bị giới hạn bởi tổng số thứ có thể xây dựng trên nó, và mỗi khi có ai đó ra mắt tính năng mới, giới hạn này lại không ngừng tăng lên. Phí thấp không có nghĩa là giá trị thấp. Chúng là chi phí sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có, và giá trị của cơ sở hạ tầng này nằm ở chỗ chi phí đủ thấp để có thể sử dụng ở quy mô lớn.
Ở đây tồn tại một sự khác biệt quan trọng. Các ứng dụng dựa trên Ethereum, các giao thức cho vay, sàn giao dịch, đều là doanh nghiệp. Chúng có doanh thu, có lợi thế cạnh tranh, bạn có thể định giá hợp lý chúng bằng dòng tiền. Nhưng bản thân Ethereum thì không phải vậy. Giá trị của Ethereum bắt nguồn từ tổng tất cả các doanh nghiệp được xây dựng trên nó. Tắt Ethereum, bạn mất không chỉ một công ty, mà là tất cả các mạng lớp hai, phần lớn thị trường stablecoin, toàn bộ lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi), tất cả mọi thứ sẽ biến mất cùng lúc. Đây mới là giá trị. Nó là nền tảng mà tất cả doanh nghiệp tồn tại dựa vào, chứ không phải bản thân một doanh nghiệp nào trong số đó.
Cùng logic này cũng giải thích tại sao các mạng lớp hai (Layer 2) không tích lũy giá trị như các mạng lớp một (Layer 1). Các mạng lớp hai thuê bảo mật từ chuỗi cơ sở và trả lại phần lớn thặng dư cho chuỗi cơ sở. Xây dựng một mạng lớp hai phát triển mạnh mẽ trên Ethereum thực chất chỉ là làm tăng giá trị của Ethereum. Cuối cùng, giá trị sẽ quy về chuỗi cơ sở.
Vậy, tại sao mọi người đều bearish?
Quay trở lại cảm xúc ban đầu của chúng ta. Nếu triển vọng dài hạn tươi sáng như vậy, tại sao bây giờ lại cảm thấy tồi tệ như thế?
Cấu trúc thị trường trước đây vẫn phù hợp: thanh khoản tăng, môi trường tài chính nới lỏng... nhưng ngoài dự đoán của tất cả mọi người, lợi nhuận đã không đến như dự kiến. Sự sụt giảm ngày 10 tháng 10 và sự hỗn loạn do chính phủ đóng cửa mang lại đã phá vỡ cấu trúc thị trường, khiến thị trường bị trì hoãn. Và mọi người thường diễn giải sự trì hoãn là sự diệt vong của thị trường.
Không có bất kỳ khâu nào trong toàn bộ quá trình bị lỗi. Khoảng cách giữa giá giao dịch hiện tại của tiền mã hóa và giá trị kỳ vọng thanh khoản (chúng tôi gọi là "khoảng trống") kéo dài lâu hơn tôi dự kiến, nhưng khoảng trống sẽ khép lại, chứ không phải biến mất.
Chúng ta vừa thoát khỏi đáy lịch sử khi chỉ số ISM dưới 50, lúc đó chu kỳ kinh doanh gần như đình trệ. Thị trường tiền mã hóa chịu sự thúc đẩy của hoạt động giao dịch và đầu tư, điều này có nghĩa là nó cần sự hỗ trợ của chu kỳ kinh doanh. Trong một thời gian dài, nó đã không thể phục hồi từ sự hỗ trợ đó. Ngoài ra, Bitcoin đã giao dịch ở mức giá thấp hơn mức thanh khoản tổng thể của nó, đúng như nó xảy ra một cách chu kỳ. Bản thân Bitcoin biến động nhiều hơn thanh khoản, do đó khi thanh khoản quá nóng, giá của nó sẽ tăng quá mức; còn khi thanh khoản quá lạnh, giá của nó sẽ giảm. Nhưng về lâu dài, mối tương quan của nó với thanh khoản là khoảng 87%.
Hiện tại thị trường ảm đạm, mọi người cho rằng lý thuyết đầu tư tiền mã hóa đã thất bại. Nhưng sự thật không phải vậy. Chu kỳ kinh doanh đã thay đổi. Chỉ số ISM đã liên tục sáu tháng ở trong giai đoạn mở rộng, số liệu đến tháng 7 là 53.3, và kinh nghiệm lịch sử cho thấy, tiền mã hóa chính là phát triển mạnh mẽ trong môi trường này. Khi chu kỳ kinh tế đi lên, mọi người sẽ chuyển sang các khoản đầu tư rủi ro cao hơn, tình hình trong lĩnh vực tiền mã hóa cũng giống như các lĩnh vực khác. Trái phiếu rác có hiệu suất vượt trội trái phiếu chính phủ, cổ phiếu vốn hóa nhỏ vượt trội cổ phiếu vốn hóa lớn, Ethereum và các nền tảng hợp đồng thông minh vượt trội Bitcoin, bởi vì hoạt động kinh tế tăng sẽ đẩy cao nhu cầu không gian khối, trong khi tiết kiệm tăng sẽ đẩy cao nhu cầu Bitcoin.
Tôi thực sự dùng tất cả những điều này để làm gì?
Tôi sẽ không cung cấp danh mục đầu tư cho bạn, cũng không nói cho bạn biết thị trường chạm đáy khi nào. Mười ba năm kinh nghiệm nói với tôi rằng tôi không thể dự đoán thời điểm thị trường, bạn cũng vậy, giả vờ mình có thể, cuối cùng chỉ khiến bạn bán đi với giá hai nghìn đô la.
Điều tôi muốn nói với bạn là, ý nghĩa thực sự đằng sau sự thú nhận của tôi lúc nãy là gì. Đây là một cuộc chơi dài hạn, và đầy cảm xúc, bởi vì sinh kế của tất cả chúng ta đều liên quan đến nó. Người chiến thắng cuối cùng không phải là người có kỹ năng giao dịch cao nhất, mà là những người thực sự hiểu tài sản họ đang nắm giữ, tin tưởng tuyệt đối rằng sự phổ biến mạng lưới là xu hướng tất yếu, và có thể chịu đựng đúng giờ như chiếc đồng hồ trước mức giảm 50% xuất hiện sau mỗi vài năm.
Kéo rộng góc nhìn. Loại bỏ nhiễu loạn. Nắm giữ kho bạc, nắm giữ đường ray, để đường cong hoàn thành công việc mà tôi đã cố gắng chiến thắng trong suốt mười năm.
