Tác giả: Sanqing, Foresight News
Tiêu đề gốc: Từ huyền thoại 70 triệu USD đến búp bê 9 USD, NFT đã thực sự 'nguội lạnh' hoàn toàn?
Ngày 5 tháng 1, hội nghị nhà phát triển NFT Paris dự định tổ chức vào tháng 2 đột ngột thông báo hủy bỏ. Bên bờ sông Seine từng là nơi diễn ra những bữa tiệc thâu đêm, giờ chỉ còn lại dòng tweet thông báo lạnh lẽo: "Sự sụp đổ của thị trường đã tác động mạnh đến chúng tôi, dù đã cắt giảm chi phí triệt để, chúng tôi vẫn không thể duy trì."
Năm năm trước, tác phẩm "Everydays: The First 5000 Days" của nghệ sĩ kỹ thuật số Beeple đã được bán đấu giá tại nhà đấu giá Christie's với mức giá kỷ lục 69,3 triệu USD. Sau đó, từ những CryptoPunks có giá giao dịch hàng chục triệu USD đến vô số bộ sưu tập kỹ thuật số được hậu thuẫn bởi các tổ chức chính thống, đó là thời kỳ hoàng kim của NFT.
Từ một giao dịch với giá cao kỷ lục được ghi vào lịch sử đấu giá, đến một hội nghị ngành buộc phải hủy bỏ, NFT đã hoàn thành một chu kỳ trọn vẹn từ cơn sốt đến sự thanh lý chỉ trong năm năm.
Hình – NFT Everydays: The First 5000 Days
Mất cân bằng cung cầu thị trường NFT
Bùng nổ cung. Theo dữ liệu từ CryptoSlam, năm 2025, nguồn cung đã tăng 35% so với 1 tỷ token của năm 2024, trong bốn năm qua, tổng số NFT đã tăng vọt từ 38 triệu token lên 1,34 tỷ token, tăng khoảng 3.400%.
Doanh thu thu hẹp. Theo dữ liệu từ CryptoSlam, tổng doanh số bán NFT năm 2025 là khoảng 5,63 tỷ USD, giảm 37% so với 8,9 tỷ USD của năm 2024. Theo dữ liệu từ CoinGecko, tổng vốn hóa thị trường NFT từ mức đỉnh khoảng 17 tỷ USD vào tháng 4 năm 2022 đã giảm xuống còn khoảng 2,4 tỷ USD vào cuối năm 2025, giảm khoảng 86%. Chỉ riêng năm 2025, tổng vốn hóa thị trường NFT đã thu hẹp từ khoảng 9,2 tỷ USD vào tháng 1 xuống quy mô cuối năm, mức giảm trong năm lên tới 68%.
Thanh khoản bị pha loãng. Khi ngưỡng đúc token giảm, thị trường bước vào mô hình "tần suất cao, giá thấp". Theo dữ liệu từ CryptoSlam, giá giao dịch trung bình đã giảm từ 124 USD năm 2024 xuống còn 96 USD vào cuối năm 2025. So với mức giá giao dịch trung bình hơn 400 USD trong thời kỳ đỉnh điểm bong bóng 2021-2022, đã giảm ba phần tư.
Nguồn ảnh: CryptoSlam
Ngay cả những dự án NFT hàng đầu và NFT bluechip (có uy tín) từng một thời cũng khó thoát khỏi số phận này. Lấy CryptoPunks làm ví dụ, giá sàn đã giảm xuống khoảng 30 ETH, giảm 78% so với mức đỉnh 125 ETH năm 2021; Bored Ape Yacht Club (BAYC) giảm 83% từ khoảng 30 ETH xuống còn khoảng 5 ETH; Azuki giảm 93% từ khoảng 12 ETH xuống 0,8 ETH.
Sự "tháo chạy" và tiến hóa tập thể của các nền tảng
Động thái của những người dẫn đầu ngành đánh dấu sự kết thúc của chu kỳ này.
OpenSea, từng giữ vị trí dẫn đầu thị trường NFT, doanh thu nền tảng đã giảm từ 50-120 triệu USD mỗi tháng trong thời kỳ hoàng kim NFT xuống còn dưới một triệu.
Do đó, OpenSea đã công bố chuyển đổi, từ một "thị trường NFT" thuần túy sang thành một trung tâm giao dịch on-chain (trên chuỗi) phổ thông "Giao dịch mọi thứ" (Trade Everything), bao gồm các bộ sưu tập vật lý và tài sản kỹ thuật số như token, và xác nhận sẽ phát hành token.
Blur, từng đạt đỉnh ngay khi ra mắt, TVL (Tổng giá trị bị khóa) liên tục ở mức thấp mới, giá token cũng giảm 99% so với mức đỉnh.
Còn Magic Eden, khởi nghiệp trên Solana, sau một năm vận hành đã phát hành token, chịu ảnh hưởng của tình hình thị trường NFT và kỳ vọng bán khống (short) thành hiện thực, khối lượng giao dịch trên nền tảng bắt đầu thu hẹp, giá token cũng giảm hơn 98% so với mức đỉnh.
Thậm chí những dự án không theo kịp sự thay đổi của thời đại, như sàn giao dịch NFT lâu đời X2Y2, đã bị đào thải, ngừng hoạt động hoàn toàn, đội ngũ đã chuyển hướng sang lĩnh vực AI.
Từ "Token" đến "Thương hiệu"
Giữa lúc thị trường ảm đạm, Pudgy Penguins (Những chú chim cánh cụt mũm mĩm) lại thành công vượt lên ngược chiều, trở thành trường hợp dị biệt của ngành. Thành công của nó không dựa vào đổi mới công nghệ token phức tạp hay đầu cơ ngắn hạn, mà thông qua việc chuyển đổi IP kỹ thuật số thành hàng tiêu dùng thực thể, từng bước xây dựng một hệ sinh thái thương hiệu bền vững vượt qua Web3 và bán lẻ truyền thống.
Thông qua mô hình thu nhập kép được CEO Luca Netz thúc đẩy, Pudgy Penguins kết hợp chặt chẽ việc cấp phép IP với hàng hóa thực thể, đồ chơi thực của nó đã có mặt tại hơn 10.000 kênh bán lẻ toàn cầu, bao gồm Walmart, Target và Walgreens. Theo báo cáo của AInvest, sự chuyển đổi này đã mang lại cho dự án doanh thu hàng năm khoảng 50 triệu USD, giúp bù đắp hiệu quả tác động của việc thu hẹp thị trường crypto tổng thể.
Hình – Kệ đồ chơi Pudgy Penguins tại Walmart Mỹ
Trong mùa Giáng sinh năm 2025, Pudgy Penguins đã chi khoảng 500.000 USD để chiếu hình ảnh động khổng lồ lên địa danh Sphere (Quả cầu) ở Las Vegas.
Hình – Hình ảnh Pudgy Penguins trên Sphere
Quảng cáo hướng đến hàng triệu du khách này tránh các thuật ngữ crypto và từ ngữ NFT, chỉ xuất hiện với hình ảnh IP thân thiện với gia đình, thông qua việc phơi bày thương hiệu để kích thích thanh khoản thị trường cấp hai một cách gián tiếp. Trong 14 ngày qua, giá sàn NFT này đã tăng 25%, khối lượng giao dịch tăng khoảng 33%.
Cách tiếp cận chuyển từ đầu cơ sang vận hành văn hóa này dường như đang trở thành sự đồng thuận của những người sống sót trong ngành. Tháng 5 năm ngoái, Yuga Labs, nhà phát hành Bored Ape Yacht Club (BAYC), đã chuyển giao quyền IP của dự án NFT hàng đầu CryptoPunks cho tổ chức phi lợi nhuận Infinite Node Foundation, nhằm tách nó khỏi thuộc tính đầu cơ biến động giá, tìm kiếm sự bảo vệ nghệ thuật và vận hành văn hóa lâu dài hơn.
Bảo chứng bằng hiện vật và sự trở lại của chức năng
Bên cạnh việc xây dựng thương hiệu IP, NFT đang trở thành công cụ nền tảng kết nối tài sản trong thế giới thực (RWA - Real World Assets).
Giao dịch thẻ bài vật lý. Nền tảng Courtyard.io đang thay đổi cách chơi. Họ lưu trữ những thẻ bài Pokémon thật vào kho được chứng nhận và token hóa chúng thành NFT. Trong 30 ngày vào cuối năm 2025, nền tảng này đã xử lý hơn 230.000 giao dịch, tạo ra doanh số khoảng 12,7 triệu USD, chứng minh nhu cầu mạnh mẽ của thị trường đối với loại tài sản có tính thanh khoản cao, được hỗ trợ bằng hiện vật này.
Vé có chức năng. FIFA (Liên đoàn Bóng đá Quốc tế) cũng tham gia lĩnh vực này, giới thiệu NFT "Quyền ưu tiên mua" trong việc bán vé World Cup 2026. Những NFT này không phải để đầu cơ, mà là một công cụ xác minh, ngăn chặn việc định giá cao và gian lận giá cả trên thị trường thứ cấp bởi những kẻ đầu cơ vé (scalper).
Điều gì đã chết đi với NFT, và điều gì còn lại
NFT không "nguội lạnh hoàn toàn", nhưng nó thực sự đã chết một lần.
Cái đã chết đi, là ảo tưởng coi NFT như một tài sản tài chính có thể tách rời khỏi giá trị thực tế, chỉ dựa vào các câu chuyện để không ngừng được đúc và giao dịch. Trước thực tế cung thì vô hạn mà cầu thì hữu hạn, con đường này chắc chắn không thể bền vững.
Cái còn lại, là vai trò của NFT như một "lớp chứng chỉ" (credential layer). Nó không còn bị yêu cầu phải tự tạo ra giá trị, mà được nhúng vào thương hiệu IP, tài sản vật lý, các tình huống có chức năng, đảm nhận các chức năng cơ bản như xác định quyền sở hữu, luân chuyển, tham gia và xác minh.
Từ kệ đồ chơi của Pudgy Penguins, đến sự luân chuyển trên chuỗi của thẻ bài vật lý, đến cơ chế chống đầu cơ vé của World Cup, NFT đang rút khỏi sân khấu đầu cơ, trở lại với hộp công cụ.
Đối với thị trường đầu cơ NFT, đây chắc chắn là một mùa đông giá lạnh. Nhưng đối với bản thân NFT, điều này giống như một sự tái sinh sau khi được giải ảo (de-mystified).
Twitter:https://twitter.com/BitpushNewsCN
Nhóm trao đổi Telegram của Bitpush:https://t.me/BitPushCommunity
Kênh Telegram Bitpush: https://t.me/bitpush
