Tác giả: Long Dược
Cổ phiếu công nghệ có động lực mạnh (momentum) tại Mỹ đã trình diễn một đợt phục hồi mạnh mẽ vào thứ Ba (21/7).Yếu tố động lực TMT của Morgan Stanley tăng hơn 12% trong một phiên, ghi nhận mức tăng trong ngày lớn nhất từ trước đến nay, thậm chí vượt qua bất kỳ phiên tăng nào trong thời kỳ bong bóng dot-com năm 2000. Chỉ số động lực beta cao của Goldman Sachs (GSCBHMOM) tăng khoảng 8,5%, là mức tăng mạnh nhất trong ngày kể từ tháng 4/2025; Chỉ số động lực beta cao dài/hẹp (GSPRHIMO) thậm chí tăng 9,5%, là mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2021, gần với mức cao nhất lịch sử kể từ năm 2003.
Chỉ số tổng hợp Nasdaq tăng khoảng 1,3% trong ngày, dẫn đầu ba chỉ số chính.Nhóm bán dẫn là động lực chính – Chỉ số bán dẫn Philadelphia tăng 4,6%, ETF bán dẫn VanEck tăng khoảng 4,5%. Micron Technology tăng hơn 10%, Intel tăng khoảng 8,6%, SanDisk tăng khoảng 14%, Cerebras Systems tăng khoảng 18%, Cipher Mining tăng hơn 11%.
Đợt phục hồi này diễn ra sau ba phiên giảm liên tiếp trước đó, cũng diễn ra sau khi cổ phiếu động lực tích lũy sụt giảm 33%.
Tại sao có đợt phục hồi này? Người bán khống bị “ép vị thế”
Để hiểu đợt phục hồi này, trước tiên cần hiểu mức sụt giảm trước đó sâu đến mức nào.
Số liệu từ Goldman Sachs cho thấy, cổ phiếu động lực beta cao đã giảm tích lũy 33% chỉ trong vài phiên giao dịch, là một trong những đợt điều chỉnh tồi tệ nhất kể từ sau khi bong bóng dot-com vỡ. Chỉ số động lực beta cao của Goldman Sachs từng phá vỡ đường trung bình động 200 ngày, chạm mức thấp nhất kể từ tháng 1 năm nay, mức quá bán nghiêm trọng nhất kể từ tháng 8 năm ngoái.
Giảm càng sâu, sức bật phục hồi càng lớn – đó là logic cơ bản của thị trường.
Đợt phục hồi này phần lớn là một chu kỳ “ép vị thế” (short squeeze). Một lượng lớn nhà đầu tư bán khống cổ phiếu động lực, đặc biệt là những nhà giao dịch theo xu hướng mua đỉnh bán đáy tại Hàn Quốc và Nhật Bản, đã chịu tổn thất nặng nề trong hai tuần qua – thậm chí thị trường Hàn Quốc xuất hiện sự kiện ký quỹ bổ sung (margin call) quy mô lớn, tàn phá nhóm nhà đầu tư cá nhân địa phương. Khi những người bán khống này buộc phải đóng vị thế để mua bù, lực mua sẽ tạo thành một vòng xoáy tăng giá tự củng cố.
Zacks Investment Research phân tích rằng, Micron Technology trước đó đã phá vỡ đường “cổ áo” của mô hình “đầu và vai” trên biểu đồ ngày, cấu trúc kỹ thuật cho thấy xu hướng giảm. Nhưng giá cổ phiếu thứ Ba tăng mạnh hơn 10%, đã đứng vững trở lại trên đường cổ áo. “Sự phá vỡ giả thường gây ra biến động ngược lại dữ dội, vì những người bán khống và người bán khống chậm chân bị mắc kẹt.”
Phạm vi thị trường vẫn yếu, chất lượng phục hồi còn nghi vấn
Con số phục hồi trông có vẻ đáng kinh ngạc, nhưng cấu trúc bên trong không lành mạnh.
Nhà chiến lược Jonathan Krinsky của BTIG phân tích, khối lượng giao dịch tổng thể thứ Ba thấp, khối lượng giao dịch SPY, QQQ và S&P 500 giao ngay đều thấp hơn mức trung bình 20 ngày từ 20% đến 30%. Đồng thời, chỉ số S&P 500 tăng gần 1% trong ngày, nhưng số lượng cổ phiếu giảm giá vẫn nhiều hơn số cổ phiếu tăng giá – đây là năm có số lần phân kỳ giữa giá và phạm vi thị trường nhiều nhất từ đầu năm đến nay, và hiện tượng này một lần nữa xuất hiện vào thứ Ba.
Dữ liệu từ nhà giao dịch của Goldman Sachs cho thấy, khối lượng giao dịch tổng thể trên các sàn thấp hơn mức trung bình 20 ngày khoảng 17%, thanh khoản trên sổ lệnh của nhà tạo lập thị trường chỉ là 683 nghìn USD, mức độ hoạt động của thị trường chỉ đạt 3/10 điểm.
Nói cách khác, đợt phục hồi này giống như sự bùng nổ tập trung của một số ít cổ phiếu được nắm giữ nặng, hơn là một sự hồi phục toàn diện.
Nhà chiến lược vĩ mô Michael Ball của Bloomberg phân tích, “Còn quá sớm để tuyên bố đợt điều chỉnh đã kết thúc”. Nhu cầu quyền chọn bán đối với ETF bán dẫn và các cổ phiếu sao AI giai đoạn đầu vẫn cao, sự tiếp xúc Gamma âm của Nasdaq, ETF bán dẫn và các cổ phiếu liên quan, có nghĩa là các nhà tạo lập thị trường sẽ đuổi theo xu hướng thay vì giảm bớt biến động – điều này vừa khuếch đại đợt tăng, đồng thời cũng khuếch đại đợt giảm.
BTIG cảnh báo: Đợt phục hồi đã chạm kháng cự then chốt, khuyến nghị giảm mua khi tăng cao
Không phải ai cũng lạc quan về đợt phục hồi này.
Jonathan Krinsky của BTIG cảnh báo rõ ràng, khuyến nghị “giảm mua khi tăng cao (fade)”. Ông trước đó dự đoán đợt phục hồi của cổ phiếu động lực sẽ gặp phải kháng cự mạnh trong khoảng 730 đến 750, và đợt phục hồi thứ Ba đã đẩy GSCBHMOM chính xác đến vùng dưới của khoảng kháng cự đó.
Krinsky nói: “Sự biến động cực đoan, cùng với sự phân hóa cổ phiếu mang tính lịch sử, là tín hiệu cho thấy thị trường đang trải qua một đợt điều chỉnh toàn diện.” Ông dự kiến cổ phiếu động lực beta cao sẽ bắt đầu tăng trưởng chậm lại vào thứ Tư đến thứ Năm sau khi tiến vào vùng lõi của vùng kháng cự.
Xét từ dữ liệu lịch sử, kể từ năm 1999, trường hợp chỉ số động lực dài beta cao có mức tăng trong ngày vượt quá 7% trên đường trung bình động 200 ngày chỉ xuất hiện 10 lần. Trong đó, ba lần xảy ra trong năm nay, ba lần xảy ra vào đầu năm 2021, ba lần xảy ra vào đầu năm 2000. Krinsky chỉ ra rằng, dữ liệu này “vừa cho thấy tính hiếm có của đợt diễn biến này, cũng cho thấy chúng ta liên tục thấy các đặc điểm thống kê tương ứng với giai đoạn 1999-2000”.
Goldman Sachs, UBS: Đợt bán tháo động lực sắp kết thúc, khuyến nghị từng bước tăng mua
Khác với thái độ thận trọng của BTIG, cả Goldman Sachs và UBS đều cho rằng đợt bán tháo động lực này đã bước vào giai đoạn cuối, và khuyến nghị nhà đầu tư nắm bắt cơ hội.
Julia Mensch của Goldman Sachs chỉ ra trong báo cáo rằng, Goldman Sachs tuần trước đã nhắc nhở đợt bán tháo động lực “bước vào giai đoạn cuối”. Bà viết:“Khi danh mục đã được giảm bớt đáng kể (dữ liệu nhà môi giới chính của Goldman Sachs cho thấy, mức tiếp xúc động lực đang ở phân vị thứ 64 trong năm qua, phân vị thứ 93 trong năm năm qua), và đợt bán tháo này không có chất xúc tác cơ bản mới nào đằng sau, chúng tôi cho rằng động lực có không gian để quay trở lại xu hướng dài hạn, đợt bán tháo này có thể là cơ hội tốt để tăng mức tiếp xúc động lực hoặc mua vào khi giảm giá đối với cổ phiếu AI.”
Giám đốc kinh doanh phái sinh cổ phiếu quỹ phòng hộ Michael Romano của UBS cũng bày tỏ quan điểm tương tự trong báo cáo khách hàng, cho rằng cải thiện cơ bản AI là tín hiệu mua vào. Nhưng ông đồng thời khuyến nghị nhà đầu tư “từng bước xây dựng danh mục, thay vì mua vào toàn bộ một lần”.
Romano viết: “Việc giảm rủi ro khỏi động lực là và vẫn là một phán đoán có sức thuyết phục. Xây dựng danh mục theo từng phần là hành động thận trọng.” Ông dự kiến đợt bán tháo động lực sẽ chạm đáy trước cuối tháng 7 (nếu chưa chạm đáy), và nói: “Một khi diễn biến đảo chiều, tôi dự kiến thanh khoản sẽ thúc đẩy giá vượt quá mức điều chỉnh lên trên.”
Tuy nhiên, Goldman Sachs cũng duy trì một thái độ dè dặt nhất định – xét đến biến động gần đây cực cao, và mùa báo cáo tài chính dày đặc sắp tới, Goldman Sachs khuyến nghị nhà đầu tư thông qua “cấu trúc tổn thất hạn chế” (limited-loss structures) để tiếp cận mức tiếp xúc, thay vì nắm giữ vị thế dài trực tiếp.
Mùa báo cáo tài chính là biến số then chốt tiếp theo
Tính bền vững của đợt phục hồi này, phần lớn phụ thuộc vào báo cáo tài chính tuần này.
Theo Reuters,tuần này có tổng cộng 113 công ty thành phần S&P 500 (chiếm khoảng 18% giá trị vốn hóa thị trường của S&P 500) công bố báo cáo tài chính. Trong đó, báo cáo tài chính của Alphabet (GOOGL) được coi là “điểm dữ liệu quan trọng nhất tuần này”, thị trường sẽ tập trung vào hướng dẫn chi tiêu vốn cả năm 2026 của họ – dự kiến phổ biến sẽ được điều chỉnh tăng, điều này sẽ cung cấp manh mối quan trọng cho hướng đi của chi tiêu AI.
Adam Turnquist, chiến lược gia kỹ thuật trưởng của LPL Financial, cho biết: “Trọng tâm hiện nay không chỉ là tổng chi tiêu vốn, điểm quan tâm tiếp theo sẽ là tỷ suất lợi nhuận trên đầu tư và chất lượng chi tiêu, chúng tôi cho rằng điều này sẽ trở thành chủ đề cốt lõi trong nửa cuối năm.”
Ông đồng thời chỉ ra: “Chúng tôi dự kiến nhóm bán dẫn sẽ tiếp tục xuất hiện biến động, vì tình trạng mua quá mức cần được tiêu hóa, áp lực chốt lời sẽ xuất hiện, danh mục nắm giữ đông đúc cũng cần được giảm bớt. Xét từ góc độ cơ bản, chúng tôi cho rằng không có thay đổi thực chất nào.”
Theo Reuters, cho đến nay, đã có 66 công ty S&P 500 công bố báo cáo tài chính, trong đó khoảng 88% công ty có lợi nhuận vượt kỳ vọng của nhà phân tích. 3M (MMM) tăng hơn 9% trong ngày, General Motors (GM) tăng khoảng 5%, đều được săn đón vì kết quả vượt kỳ vọng.
Trái phiếu và vĩ mô: Một mối lo ngại khác
Trong khi thị trường chứng khoán ăn mừng, thị trường trái phiếu lại đang phát ra cảnh báo.
Trong ngày, lợi suất trái phiếu Mỹ tăng trên toàn bộ đường cong, lợi suất ngắn hạn 2 năm tăng 5 điểm cơ bản, 30 năm tăng 2 điểm cơ bản, lợi suất dài hạn tăng lên mức cao nhất trong hai tháng, xóa bỏ mức tăng trái phiếu do dữ liệu lạm phát thấp hơn dự kiến tuần trước mang lại.
Giá dầu là một trong những động lực. Hợp đồng tương lai dầu Brent đóng cửa đứng vững trở lại trên 90 USD/thùng, lần đầu tiên kể từ ngày 11/6. Tình hình Trung Đông tiếp tục nóng lên – lực lượng Houthi của Yemen tuyên bố phong tỏa lối vào phía nam Biển Đỏ, hai tàu chở dầu thô Ả Rập Xê Út quay đầu trở lại tại Biển Đỏ. Dữ liệu MarineTraffic của Kpler cho thấy, ngay cả trước khi tuyên bố phong tỏa, lượng hàng hóa qua eo biển Mandeb trong hai tuần qua đã giảm 34%.
Nhà chiến lược lãi suất Izaac Brook của RBC Capital Markets cho biết: “Diễn biến thị trường hôm nay, chủ yếu là kết quả của việc giá năng lượng tiếp tục tăng. Biến động lãi suất được khuếch đại do phá vỡ các mức kỹ thuật được quan tâm – lợi suất 2 năm 4,20% và lợi suất 10 năm 4,60% – cũng như môi trường giao dịch thanh khoản thấp điển hình vào mùa hè.”
Cameron Crise của Bloomberg cảnh báo,lợi suất trái phiếu dài hạn đang ở điểm then chốt chuyển 5% từ mức kháng cự thành mức hỗ trợ, mục tiêu rõ ràng tiếp theo là 5,5% – “điều này sẽ tạo ra tác động đối với thị trường chứng khoán, đặc biệt là khi nền kinh tế tăng trưởng vượt dự kiến thúc đẩy lợi suất tăng cao, và tác động tiêu cực đến cổ phiếu”.
Giám đốc tín dụng IG Kevin Boova của Goldman Sachs cũng cảnh báo, chênh lệch tín dụng của các công ty công nghệ siêu lớn đã đạt mức cao mới, “lĩnh vực điện toán đám mây/AI/trung tâm dữ liệu siêu lớn một lần nữa cảm thấy có chút dễ tổn thương”.
