Tác giả: Zen
Sau khi kiếm được đủ tiền trong ngành công nghiệp tiền mã hóa, nên đầu tư vốn tiếp theo vào đâu? Fred Ehrsam, nhà đồng sáng lập Coinbase, gần đây đã đưa ra một câu trả lời bất ngờ: mỏ dầu. Trong vài tháng qua, tỷ phú tiền mã hóa 38 tuổi này thường xuyên xuất hiện tại thủ đô Caracas của Venezuela, và thậm chí từng sống dài hạn tại một khách sạn địa phương.
Sau vài tháng bôn ba, đến đầu tháng 9, Fred Ehrsam cuối cùng cũng chờ đợi được "vụ thu hoạch" đầu tiên. Primavera Infinita, công ty do ông cùng thành lập, đã chính thức ký kết hợp đồng tham gia sản xuất với Công ty Dầu khí Quốc gia Venezuela PDVSA, giành được cơ hội phát triển mỏ dầu tại lô Budare-Elotes. Mục tiêu dài hạn mà phía PDVSA đưa ra là khối này sẽ đóng góp hơn 70.000 thùng/ngày sản lượng mới.
Đây cũng là một khoản đầu tư khó có thể liên hệ với lý lịch của Ehrsam. Ông từng là nhà giao dịch ngoại hối tại Goldman Sachs, đồng sáng lập Coinbase với Brian Armstrong vào năm 2012, và đồng sáng lập Paradigm, một tổ chức đầu tư tiền mã hóa, vào năm 2018; sau đó, bản đồ đầu tư của ông tiếp tục mở rộng sang các công ty công nghệ tiên phong như OpenAI, Anthropic, SpaceX.
Tại sao một người tích lũy tài sản dựa trên tài sản kỹ thuật số, đầu tư dài hạn vào phần mềm và công nghệ tiên phong, lại chạy đến Venezuela - nơi có rủi ro chính trị cực cao, để bắt đầu tranh giành một loại tài nguyên truyền thống mà con người đã khai thác hơn một trăm năm? Có lẽ, câu trả lời không chỉ nằm ở dầu mỏ.
Khi các gã khổng lồ dầu mỏ kỳ cựu còn do dự, Ehrsam lao vào
Chỉ xét về tiềm năng tài nguyên dầu mỏ, Venezuela là một nơi không thể bị bỏ qua. Nhưng trong hai mươi năm qua, nguồn tài nguyên ngầm khổng lồ của quốc gia này hoàn toàn không chuyển hóa thành sản lượng tương xứng. Vào cuối những năm 1990, sản lượng dầu thô hàng ngày của Venezuela từng đạt khoảng 3 triệu thùng, nhưng hiện nay chỉ còn 1,25 triệu thùng/ngày.
Trừng phạt dài hạn, đầu tư không đủ, thiết bị lão hóa, cộng với rủi ro chính trị và quyền sở hữu, đã biến quốc gia sở hữu một trong những trữ lượng dầu đã được thăm dò lớn nhất thế giới này dần trở thành một thực thể đặc biệt trong ngành công nghiệp dầu mỏ toàn cầu. Dưới lòng đất không thiếu dầu, cái thực sự thiếu là vốn đầu tư liên tục, cơ sở hạ tầng được bảo trì tốt, cũng như nhân tài kỹ thuật và năng lực vận hành đang ngày càng mai một.
Tuy nhiên, từ năm 2026, tình hình đã có sự thay đổi. Sau khi Maduro bị chính quyền Mỹ bắt giữ và Delcy Rodríguez nhậm chức tổng thống tạm quyền, quan hệ giữa Mỹ và Venezuela nhanh chóng được tái thiết lập. Cụ thể đối với ngành dầu mỏ, Venezuela cải cách luật dầu khí, cho phép nhiều vốn tư nhân hơn tham gia theo mô hình tham gia sản xuất mới; chính quyền Trump thì đặt dầu mỏ vào vị trí trung tâm trong chiến lược Venezuela của mình, một mặt thúc đẩy điều chỉnh khung trừng phạt và hợp đồng, mặt khác thúc giục các doanh nghiệp năng lượng Mỹ đầu tư khoảng 1000 tỷ USD vào địa phương.
Điều này khiến ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela trở thành một thị trường đang trải qua quá trình định giá lại thể chế. Một quốc gia bị vốn toàn cầu lảng tránh lâu dài do nhiều năm bị trừng phạt và khủng hoảng kinh tế, một khi mở cửa trở lại, có thể mang lại lợi nhuận vượt xa các thị trường trưởng thành. Dựa trên lựa chọn tiếp theo của mình, rõ ràng Ehrsam sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đổi lấy lợi nhuận tiềm năng từ sự mở cửa trở lại này. Ông cùng Manuel Iribarren, một người Venezuela tốt nghiệp Stanford, đã đồng sáng lập Primavera vào đầu năm nay. Tháng 2 năm nay, hai người đã đến Venezuela và bắt đầu tìm kiếm cơ hội đầu tư tại quốc gia này.
Sau các cuộc đàm phán với lãnh đạo Venezuela và các quan chức cấp cao của PdVSA, hai người tỏ ra hài lòng nhất với các khoản đầu tư rủi ro cao như dầu mỏ và khí đốt. Đây thực sự là một cấu trức tỷ lệ cược khá quen thuộc với các nhà đầu tư mạo hiểm (VC), và cũng là điểm thu hút Ehrsam nhất. Nó không phải là tìm kiếm mức định giá thấp hơn 10% trong một thị trường ổn định về quyền sở hữu và minh bạch thông tin, mà là chấp nhận xác suất thất bại lớn ở một nơi nhiều nhà đầu tư không dám bước vào, để đổi lấy không gian định giá lại tài sản đáng kể sau khi thể chế thay đổi.
Tuy nhiên, vùng nước tiềm năng lợi nhuận cao này quá sâu, không phải ai cũng sẵn sàng lội vào. Trên thực tế, Trump từng thúc giục các công ty như ExxonMobil, ConocoPhillips và Continental Resources của tỷ phú dầu mỏ Harold Hamm đầu tư 1000 tỷ USD, nhưng những gã khổng lồ năng lượng kỳ cựu này vẫn án binh bất động.
ExxonMobil và Conoco, hai công ty từng có hoạt động sâu rộng tại Venezuela, đã trải qua quốc hữu hóa tài sản trong thời đại Chávez, và những khiếu nại tồn đọng lịch sử này cũng khiến họ nhạy cảm hơn với các vấn đề quyền sở hữu, trọng tài và việc chính phủ nhiệm kỳ tiếp theo có tiếp tục công nhận hợp đồng hiện tại hay không.
Tất nhiên, không phải tất cả các công ty dầu mỏ lớn đều dè dặt như vậy. Vào đầu tháng 9, Chevron, công ty đã hoạt động ở Venezuela hàng chục năm, thông báo sẽ bơm 7 tỷ USD vào các mỏ dầu của Venezuela trong năm năm tới, với hy vọng nâng sản lượng của mình tại Venezuela lên khoảng 600.000 thùng/ngày. Các nguồn tin tiết lộ, các điều khoản hợp đồng của liên doanh mới giữa Chevron và PdVSA dự kiến sẽ rất có lợi, được cho là sẽ giảm rủi ro cho các khoản đầu tư tiếp theo tại quốc gia này.
“Việc chiếm đất vô trật tự chẳng có lợi cho ai”
Trong làn sóng mở cửa ngành dầu mỏ Venezuela lần này, ngoài những công ty năng lượng kỳ cựu như Chevron, một loạt các công ty dầu khí độc lập quy mô nhỏ hơn và các nguồn vốn mới có mức độ chấp nhận rủi ro cao hơn cũng bắt đầu xuất hiện. Chúng có nền tảng khác nhau, nhưng có một điểm chung khá nổi bật - có những mối liên hệ ở các mức độ khác nhau với mạng lưới chính trị của Trump.
Ehrsam hiếm khi đề cập đến quan điểm chính trị của mình ở nơi công cộng, nhưng theo hồ sơ gây quỹ liên bang, ông đã quyên góp 1 triệu USD cho Ủy ban Nhậm chức Trump-Vance, thiết lập mối liên hệ với chính quyền Trump, và hiện là thành viên của Ủy ban Cố vấn Khoa học Tổng thống Mỹ. Đối với một dự án dầu mỏ phụ thuộc cao vào chính sách trừng phạt của Mỹ, luật pháp trong nước Venezuela và xu hướng quan hệ song phương, khả năng tiếp cận chính trị này tự nó đã là một nguồn lực quan trọng. Nó có thể giảm đáng kể sự bất đối xứng thông tin và thay đổi đánh giá của nhà đầu tư về rủiro đảo ngược chính sách.
Những mối liên hệ tương tự cũng xuất hiện ở những người mới tham gia khác. Aspect Holdings có trụ sở tại Denver đã ký hợp đồng với Công ty Dầu khí Quốc gia Venezuela PdVSA để tham gia nghiên cứu kỹ thuật tại địa phương. Aspect là một công ty đầu tư và thăm dò năng lượng tư nhân, được thành lập bởi tỷ phú Alex Cranberg, người từ lâu đã là nhà tài trợ quan trọng của Đảng Cộng hòa.
Một công ty khác cố gắng thâm nhập thị trường Venezuela là Sable Offshore, do chuyên gia kỳ cựu trong ngành dầu khí Jim Flores lãnh đạo. Bản thân Sable có nền tảng truyền thống hơn trong ngành năng lượng, nhưng nó cũng có sự giao thoa chính sách đáng chú ý với chính quyền Trump. Trước đó, trong bối cảnh các cơ quan quản lý California phản đối việc khôi phục sản xuất dầu ngoài khơi Santa Barbara, Sable cuối cùng đã nhận được sự hỗ trợ ở cấp liên bang thông qua lệnh hành pháp do Trump ký, cho phép dự án liên quan được tiếp tục.
Một ví dụ điển hình hơn là Hunt Oil có trụ sở tại Dallas. Vào ngày 18 tháng 8, công ty này đã ký hợp đồng tham gia sản xuất với Venezuela, sẽ tham gia phát triển và tăng sản lượng tại hai mỏ dầu khí Caro và Carisito ở phía đông. Hunt Oil không phải là tân binh trong ngành dầu mỏ, mà là một công ty năng lượng độc lập có kinh nghiệm hàng chục năm trong lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí, gia đình Hunt đằng sau công ty là những người ủng hộ lâu dài cho Trump và Đảng Cộng hòa.
Tuy nhiên, thay vì nói rằng chính quyền Trump "phân phối" các mỏ dầu Venezuela, thì những nhà đầu tư Mỹ này có vẻ sẵn sàng tin tưởng hơn rằng cửa sổ chính sách hiện tại có thể kéo dài, và cũng sẵn sàng chấp nhận rủi ro đuôi đi kèm. Ngược lại, đối với những gã khổng lồ kỳ cựu như ExxonMobil, ConocoPhillips, việc do dự không tiến lên không phải vì không quen thuộc với Venezuela, mà là quá quen thuộc. Chính vì đã trải qua quốc hữu hóa tài sản, trọng tài dài hạn và sự lặp lại của các lệnh trừng phạt, họ càng thận trọng hơn về tính ổn định quyền sở hữu và tính bền vững của chính sách.
Sự tương phản này cũng đã gây ra sự cảnh giác trong nội bộ ngành dầu mỏ Venezuela. Một số nhân sự kỳ cựu đặt câu hỏi liệu những người mới tham gia này có đủ vốn và năng lực chuyên môn để xử lý các dự án dầu nặng phức tạp của Venezuela hay không. Dầu thô địa phương có độ nhớt cao, cơ sở hạ tầng lão hóa, việc phát triển và vận chuyển đều cần đầu tư liên tục; trong khi đó, khoản nợ khổng lồ của Venezuela có thể khiến các ngân hàng thận trọng trong việc tài trợ cho dự án, nhiều khoản đầu tư cuối cùng buộc phải phụ thuộc nhiều hơn vào các nhà đầu tư cổ phần.
Pedro Burelli, nhân vật đối lập Venezuela, cựu giám đốc PdVSA, cho rằng các mỏ dầu nên được giao cho những công ty có đủ năng lực vốn và kinh nghiệm dự án phức tạp, chứ không phải bị chia năm xẻ bảy nhanh chóng khi cửa sổ chính sách mở ra. Burelli cho biết, việc chiếm đất vô trật tự như hiện nay chẳng có lợi cho ai.
Đặt cược vào thời kỳ mở cửa sổ chính trị
Câu hỏi đặt ra là, một nhà đầu tư như Fred Ehrsam, chưa từng dấn thân vào ngành dầu mỏ, lại bước vào thị trường Venezuela phức tạp nhất, nên làm thế nào?
Phương pháp quen thuộc nhất trong đầu tư mạo hiểm là, vốn đầu tư trước hết tìm ra tài sản hoặc doanh nhân bị định giá thấp, sau đó thông qua tuyển dụng đội ngũ quản lý, bổ sung vốn và tích hợp nguồn lực để giải quyết các vấn đề tiếp theo. Rõ ràng Ehrsam cũng đang cố gắng sao chép phương pháp này. Trong bối cảnh bản thân thiếu kinh nghiệm trong ngành dầu khí, ông đã đưa vào đội ngũ chuyên nghiệp bao gồm cả chuyên gia dầu mỏ kỳ cựu Dheeraj Verma.
Nhưng sự khác biệt giữa mỏ dầu và công ty phần mềm không chỉ là sự khác biệt giữa "tài sản nặng" và "tài sản nhẹ". Điều thực sự tạo nên khoảng cách giữa hai bên là phương thức đầu tư vốn và chu kỳ thu hồi vốn.
Đối với một công ty phần mềm, sau khi nhận được vốn, có thể nhanh chóng chuyển hóa thành việc mở rộng đội ngũ và thị trường. Nếu tăng trưởng không đạt kỳ vọng, cũng có thể giảm thiểu tổn thất thông qua cắt giảm nhân sự, thu hẹp đầu tư, điều chỉnh sản phẩm hoặc thậm chí chuyển đổi mô hình. Nhiều chi phí tuy cũng đắt đỏ, nhưng các khoản đầu tư mới thường dễ dàng được phân kỳ đầu tư, thu hẹp hoặc cấu hình lại hơn.
Trong khi đó, logic của ngành dầu mỏ hoàn toàn khác. Cho dù là sửa chữa giếng dầu, xây dựng đường ống, hay cập nhật thiết bị, hoàn thiện hệ thống lưu trữ và vận chuyển, đều cần đầu tư một lượng vốn lớn trước khi sản lượng thực sự được hiện thực hóa. Hơn nữa, một phần đáng kể trong số các khoản đầu tư này có tính không thể đảo ngược cao, việc dự án có kiếm được tiền hay không phụ thuộc vào việc trong vài năm tới có thể tiếp tục sản xuất, xuất khẩu, thanh toán và cuối cùng thu hồi được khoản đầu tư ban đầu hay không.
Và đối với Ehrsam và Primavera của ông, rủi ro lớn nhất có lẽ không đến từ bản thân công nghệ dầu mỏ, mà là sự lệch pha giữa chu kỳ hoàn vốn và chu kỳ chính trị. Các dự án mỏ dầu có thể cần nhiều năm mới bước vào giai đoạn hoàn vốn ổn định, nhưng chính sách trừng phạt của Mỹ đối với Venezuela, luật dầu khý địa phương, môi trường thực thi hợp đồng và quan hệ song phương, đều có thể thay đổi trong khoảng thời gian đó.
Đáng chú ý là, trong khoản đầu tư lần này của Chevron, các điều khoản mới thậm chí còn bao gồm cả quyền trọng tài quốc tế. Điều này cũng cho thấy chính xác điều mà các công ty dầu mỏ trưởng thành thực sự quan tâm là, sau khi bơm hàng chục tỷ USD vào, liệu hợp đồng có còn hiệu lực sau năm năm, mười năm nữa hay không. Bởi vì hợp đồng có thể ký được ngày hôm nay, liệu năm năm sau có thể được thực thi theo cùng điều kiện hay không, e rằng không ai dám đảm bảo. Và đây cũng chính là lý do khiến một số công ty dầu mỏ truyền thống khác đặc biệt thận trọng với Venezuela.
Từ góc độ này, thứ mà Ehrsam thực sự đặt cược không chỉ là khối Budare-Elotes có thể tăng thêm bao nhiêu sản lượng, mà còn là cánh cửa sổ chính trị hiện tại có thể giữ được mở trong bao lâu.
Tiền mới thời đại kỹ thuật số, cuối cùng lại quay về với tài sản truyền thống nhất
Bỏ qua sự đặt cược của Ehrsam vào khí hậu chính trị Venezuela, chỉ nói về việc đầu tư vào ngành năng lượng truyền thống, cũng là một hiện tượng đáng quan sát trong ngành công nghiệp tiền mã hóa. Nếu chỉ nhìn vào Primavera, điều này vẫn có thể được hiểu là một cuộc phiêu lưu cá nhân của một tỷ phú crypto. Nhưng nếu kéo góc nhìn ra xa khỏi Ehrsam một chút, sẽ thấy sự ưa chuộng tài sản tương tự không hoàn toàn cô lập.
Vào tháng 2 năm nay, Arthur Hayes, nhà đồng sáng lập BitMEX, hiếm hoi công khai cấu trúc phân bổ tài sản của mình. Ngoài các tài sản tiền mã hóa như BTC, ETH, ZEC và HYPE, danh mục cổ phiếu của ông bao phủ các công ty khai thác vàng, bạc, đồng và uranium, các công ty dầu mỏ lớn, doanh nghiệp năng lượng Mỹ Latinh và các doanh nghiệp quân sự, đồng thời trực tiếp nắm giữ vàng vật chất.
Cấu trúc phân bổ tài sản này đã thể hiện một sự thay đổi rõ ràng: đối với một người tích lũy tài sản nhờ Crypto, Bitcoin và vàng, đồng, uranium và dầu mỏ không phải là những tài sản loại trừ lẫn nhau, mà cùng xuất hiện trong một bảng cân đối kế toán.
Ở điểm này, Tether, công ty phát hành USDT có lợi nhuận hàng năm đạt hàng chục tỷ USD, đã đi xa hơn. Năm 2025, nhà phát hành USDT này có lợi nhuận ròng vượt 100 tỷ USD. Và tính đến cuối năm đó, công ty tuyên bố danh mục đầu tư độc lập được xây dựng bằng lợi nhuận và vốn vượt mức của chính mình đã vượt quá 200 tỷ USD, bao phủ nhiều ngành công nghiệp như AI, năng lượng, kim loại quý, nông nghiệp, đất đai và viễn thông.
Trong đó, một khoản đầu tư điển hình nhất của Tether cũng diễn ra tại Nam Mỹ. Năm 2024, Tether đầu tiên mua khoảng 9,8% cổ phần của tập đoàn nông nghiệp Adecoagro với giá 100 triệu USD; năm 2025 lại tiếp tục đưa ra đề nghị mua bằng tiền mặt, cuối cùng nâng tỷ lệ sở hữu lên 70%. Chỉ riêng đề nghị mua sau này liên quan đến 49.597.000 cổ phiếu, giá mỗi cổ phiếu 12,41 USD, đã tương ứng với khoản chi tiền mặt khoảng 615 triệu USD.
Việc Tether giành quyền kiểm soát Adecoagro không phải để đưa nó lên chuỗi, đóng gói thành dự án nông nghiệp RWA, mà là thực sự sở hữu một doanh nghiệp truyền thống bao gồm đất đai, trang trại, nhà máy chế biến và cơ sở phát điện. Adecoagro quản lý hơn 200.000 ha đồn điền mía ở Brazil, sở hữu ba nhà máy đường, sản xuất đường, ethanol và điện; tại Argentina và Uruguay còn kinh doanh các lĩnh vực như lúa gạo, ngành sữa. Các nhà máy đường của họ có thể sử dụng phế phẩm mía để phát điện nhiệt kết hợp, sau khi đáp ứng nhu cầu năng lượng của chính mình thì bán lượng điện dư thừa cho lưới điện địa phương.
Điều này thậm chí tạo ra một sự đảo ngược khá thú vị. Trong vài năm qua, ngành công nghiệp tiền mã hóa đã bàn nhiều về "tài sản thế giới thực", luôn tìm cách đưa tài sản thực lên chuỗi. Giao dịch này của Tether lại đi theo một con đường khác, không phải trước tiên đóng gói tài sản nông nghiệp thành Token, mà là trực tiếp giành quyền kiểm soát một doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp và năng lượng.
Từ góc độ này, Hayes, Tether và Ehrsam thực tế đại diện cho ba con đường khác nhau: tiếp cận giá tài nguyên thông qua cổ phiếu, trực tiếp giành quyền kiểm soát doanh nghiệp sản xuất thực thể, và tự mình tham gia vận hành mỏ dầu. Chúng không phải là mối quan hệ tiến triển nghiêm ngặt, nhưng cùng chứng minh rằng, sự quan tâm của vốn crypto đối với tài sản thực không chỉ dừng lại ở "làm thế nào để đưa tài sản lên chuỗi", mà còn bắt đầu thể hiện dưới hình thức sở hữu và vận hành truyền thống hơn.
Trên thực tế, việc dòng vốn cuối cùng chảy vào năng lượng, kim loại và đất đai không hoàn toàn ngẫu nhiên. Những tài sản này đều sở hữu một sự khan hiếm hoàn toàn khác với tài sản crypto. Giới hạn 21 triệu đồng Bitcoin được viết trong mã, trong khi các ràng buộc về nguồn cung của mỏ dầu, mỏ khoáng sản và đất đai được viết trong địa chất, địa lý và chu kỳ phát triển kéo dài. Cái trước là sự khan hiếm kỹ thuật số được thiết kế nhân tạo nhưng có độ tin cậy cao, còn cái sau là sự khan hiếm vật lý khó có thể thay đổi trong ngắn hạn thông qua vốn và công nghệ.
Và cuộc phiêu lưu Venezuela của Fred Ehrsam chỉ là trường hợp cực đoan nhất trong số đó. Ông xuất phát từ một hệ thống tài sản hầu như hoàn toàn được tạo nên từ mã và mạng lưới, cuối cùng đặt cược tiền thật vào một mỏ dầu cần nhiều năm đầu tư, không thể di chuyển, và số phận đồng thời bị chi phối bởi cả địa chất và chính trị.
Crypto có thể tạo ra và chuyển dịch tài sản rất nhanh, nhưng khi một phần tài sản bắt đầu tìm kiếm điểm đến lâu dài hơn, có quy mô lớn hơn, cuối cùng phải tìm kiếm sự neo đậu cuối cùng trong thực thể vật lý không thể rút dây mạng.
